Celiakia i nietolerancja glutenu - od czego zacząć badania

Na problem z glutenem mogą wskazywać dolegliwości brzucha po pszenicy, życie lub jęczmieniu, ale też niedokrwistość, zmęczenie i spadek masy ciała. U części osób brzuch prawie nie boli, a przez lata utrzymuje się niedokrwistość lub nawracające afty.

W celiakii układ odpornościowy reaguje na gluten, a skutkiem są uszkodzone kosmki jelita cienkiego. Nadwrażliwość na gluten niezwiązana z celiakią (potocznie nietolerancja glutenu) daje podobne dolegliwości, ale bez uszkodzenia jelita i bez przeciwciał. Nie da się ich odróżnić bez badań. Podobne objawy daje też nietolerancja laktozy.

• Wzdęcia, gazy i ból brzucha po produktach z pszenicy, żyta lub jęczmienia
• Przewlekła biegunka lub tłuszczowe, cuchnące stolce
• Niedokrwistość z niedoboru żelaza, która wraca mimo leczenia
• Zmęczenie, spadek masy ciała, u dzieci zahamowanie wzrostu

Nie - glutenu nie odstawia się przed badaniem, bo dieta bezglutenowa może dać fałszywie prawidłowy wynik. Po kilku tygodniach bez glutenu przeciwciała spadają, a jelito zaczyna się goić, przez co trudno cokolwiek potwierdzić.

Przy podejrzeniu celiakii zostań przy zwykłym jadłospisie do momentu pobrania krwi. Dietę zmienia się później, na podstawie wyniku i zaleceń lekarza.

Diagnostykę zaczyna się od krwi: przeciwciał anty-tTG IgA oznaczanych razem z całkowitym stężeniem IgA. Przy niedoborze IgA wynik przeciwciał może być zaniżony, dlatego oba badania wykonuje się razem.

Lekarz może dodatkowo zlecić morfologię i żelazo, żeby sprawdzić, czy nie doszło do niedokrwistości (leki stosowane w jej leczeniu są w kategorii anemia). Te badania można zlecić zdalnie.

• anty-tTG IgA - główny marker przesiewowy
• całkowite IgA - żeby nie przeoczyć fałszywie niskiego wyniku
• morfologia, żelazo, ferrytyna - ocena niedoborów

Jeśli głównym objawem jest długotrwała biegunka, przydatny będzie też tekst o diagnostyce przewlekłej biegunki.

Wypełniasz formularz o objawach, a lekarz po konsultacji online może wystawić e-skierowanie na badania krwi. Kod skierowania przychodzi e-mailem, a krew pobierasz w wybranym punkcie pobrań.

• Wypełniasz krótki formularz o objawach
• Lekarz analizuje zgłoszenie podczas konsultacji online
• Jeśli badania są zasadne i nie ma przeciwwskazań, wystawia e-skierowanie
• Krew pobierasz w punkcie pobrań, wynik omawiasz z lekarzem

Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, więc gdy lekarz odmówi, nie podlega zwrotowi.

Wizyta stacjonarna jest potrzebna przy dodatnich przeciwciałach oraz przy objawach alarmowych. U dorosłych potwierdzenie celiakii wymaga zwykle gastroskopii z pobraniem wycinków jelita, którą wykonuje się na miejscu.

Nie zwlekaj z wizytą u lekarza, gdy tracisz na wadze bez powodu, w stolcu pojawia się krew, masz silny, uporczywy ból brzucha albo objawy szybko się nasilają. Tych objawów nie ocenia się zdalnie.