Biorę lamotryginę: co to za lek, na co uważam i jak przedłużam receptę

Lamotrygina, co to za lek i w jakiej postaci go dostaję

Lamotrygina należy do grupy „inne leki przeciwpadaczkowe” (kod ATC N03AX09). W neurologii leczy padaczkę, a w psychiatrii pełni funkcję leku normotymicznego, czyli stabilizatora nastroju. Dla mnie najważniejsze jest to, że chroni przed nawrotami depresji, a nie gasi ostrego epizodu.

W aptece spotykam dwie postacie: klasyczne tabletki (25, 50 lub 100 mg) oraz tabletki, które można rozgryźć, żuć albo przygotować z nich zawiesinę (2, 5, 25, 50, 100 lub 200 mg). Wszystkie wydaje się na receptę (Rp). Postać i dawkę ustala lekarz, a ja przyjmuję lek dokładnie tak, jak zostało zapisane.

Na co jest lamotrygina: wskazania według ChPL

ChPL produktu referencyjnego Lamitrin S wymienia następujące wskazania:

• młodzież od 13 lat i dorośli: napady częściowe oraz uogólnione, również toniczno-kloniczne, leczone samą lamotryginą albo razem z innymi lekami, a także napady towarzyszące zespołowi Lennoxa-Gastauta;
• dzieci w wieku 2-12 lat: lek dodawany do innych przy napadach częściowych, uogólnionych i związanych z zespołem Lennoxa-Gastauta, a jako jedyny lek przy typowych napadach nieświadomości;
• dorośli od 18. roku życia: zapobieganie epizodom depresji w chorobie afektywnej dwubiegunowej typu I, u osób, u których przeważają epizody depresji.

Jak działa lamotrygina i kiedy mogę ocenić efekt

Według ChPL lamotrygina blokuje kanały sodowe w komórkach nerwowych, hamuje ich zbyt częste wyładowania i uwalnianie glutaminianu. Tak tłumaczy się działanie przeciwpadaczkowe. Mechanizm działania w chorobie afektywnej dwubiegunowej nie został ustalony, choć prawdopodobnie też chodzi o kanały sodowe.

Lek wchłania się szybko, a maksymalne stężenie we krwi pojawia się po około 2,5 godziny od przyjęcia. To jednak farmakokinetyka, a nie moment poprawy nastroju. Lamotrygina w chorobie dwubiegunowej działa zapobiegawczo, więc jej efekt widać w dłuższej obserwacji, po rzadszych nawrotach depresji.

Dawkę docelową osiąga się stopniowo, przez kilka tygodni, bo duże dawki początkowe i zbyt szybkie zwiększanie dawki podnoszą ryzyko ciężkiej wysypki. Tempo tego procesu ustala lekarz według ChPL i według innych leków, które przyjmuję.

Skutki uboczne lamotryginy, w tym wysypka

W tabeli działań niepożądanych ChPL za bardzo częste, czyli dotyczące więcej niż 1 na 10 osób, uznano ból głowy i wysypkę skórną. Wśród częstych, od 1 na 100 do 1 na 10 osób, ChPL wymienia senność, bezsenność, zawroty głowy, drżenie, pobudzenie, drażliwość i agresję, a ze strony ciała nudności, wymioty, biegunkę, suchość w ustach, zmęczenie, ból, ból pleców oraz ból stawów. Niezbyt często zdarzają się ataksja, podwójne lub niewyraźne widzenie, łysienie i nadwrażliwość na światło.

Wysypka wymaga szczególnej uwagi. Badania z udziałem dorosłych pokazały ją u 8-12% pacjentów leczonych lamotryginą, wobec 5-6% w grupie placebo; najczęściej występowała w ciągu pierwszych 8 tygodni. Wysypkę o dużym nasileniu badania prowadzone w chorobie dwubiegunowej opisują mniej więcej u jednego pacjenta na tysiąc. Mogą to być zagrażające życiu reakcje, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka czy zespół DRESS. Ryzyko rośnie przy dużych dawkach początkowych, zbyt szybkim zwiększaniu dawki i jednoczesnym przyjmowaniu walproinianu, a u dzieci jest większe niż u dorosłych.

Pilnie kontaktuję się z lekarzem, gdy zauważam:

• każdą nową wysypkę, zwłaszcza w pierwszych tygodniach leczenia;
• gorączkę, powiększone węzły chłonne albo obrzęk twarzy, nawet bez wysypki;
• gorączkę, wysypkę lub objawy neurologiczne, które według ChPL mogą świadczyć o limfohistiocytozie hemofagocytarnej (HLH); pojawiają się zwykle w pierwszych 4 tygodniach przyjmowania leku;
• myśli samobójcze albo wyraźne nasilenie depresji, zwłaszcza na początku leczenia i przy zmianach dawki; w bezpośrednim zagrożeniu życia dzwonię pod 112.

Alkohol, prowadzenie auta, ciąża, karmienie i antykoncepcja

Alkohol. ChPL lamotryginy nie zawiera osobnego ostrzeżenia dotyczącego alkoholu. Lek może jednak wywoływać senność i zawroty głowy, dlatego pytanie o alkohol zadaję lekarzowi prowadzącemu, zwłaszcza gdy biorę też inne leki działające na ośrodkowy układ nerwowy.

Prowadzenie auta. U ochotników lamotrygina nie pogarszała koordynacji wzrokowo-ruchowej ani równowagi bardziej niż placebo, jednak pacjenci w badaniach klinicznych skarżyli się na zawroty głowy i podwójne widzenie. ChPL zaleca, by przed jazdą ocenić, jak lek na mnie wpływa. Przy padaczce kwestie prowadzenia pojazdów omawiam z lekarzem.

Ciąża. Informacje zebrane od ponad 8700 kobiet, które w pierwszym trymestrze brały wyłącznie lamotryginę, nie pokazują wyraźnego wzrostu ryzyka poważnych wad wrodzonych. W ciąży stężenie leku może spadać, a po porodzie gwałtownie rosnąć, dlatego ChPL zaleca jego monitorowanie i najmniejszą skuteczną dawkę. Przy planowaniu ciąży i na jej początku można rozważyć kwas foliowy.

Karmienie piersią. Lek przechodzi do pokarmu, a jego poziom u dziecka może sięgać mniej więcej połowy tego, który ma matka. Jeśli karmię, dziecko powinno być obserwowane pod kątem nadmiernego uspokojenia, wysypki i zbyt małego przyrostu masy ciała.

Antykoncepcja hormonalna. Tabletki z etynyloestradiolem i lewonorgestrelem przyspieszają rozkład lamotryginy około dwukrotnie, a w tygodniu przerwy od tabletek jej stężenie rośnie. Według ChPL nie można też wykluczyć, że lamotrygina zmniejsza skuteczność antykoncepcji hormonalnej, dlatego zmiany w cyklu, na przykład krwawienie międzymiesiączkowe, od razu zgłaszam lekarzowi. Każde rozpoczęcie albo zakończenie stosowania antykoncepcji hormonalnej zgłaszam lekarzowi. To samo dotyczy walproinianu, karbamazepiny i innych leków przeciwpadaczkowych, które zmieniają stężenie lamotryginy.

Czy lamotrygina to psychotrop? Sprawdzam też, czy uzależnia

Lamotrygina nie jest substancją psychotropową w rozumieniu polskiego wykazu substancji psychotropowych. Ma zwykłą kategorię Rp, bez dodatkowych ograniczeń, które dotyczą na przykład benzodiazepin. Potocznie mówi się o niej „psychotrop”, bo działa na nastrój, ale prawnie to inna kategoria.

ChPL nie opisuje uzależnienia od lamotryginy. To nie znaczy, że mogę ją swobodnie odstawiać: przy padaczce nagłe przerwanie grozi nawrotem napadów.

Odstawienie, przerwa w leczeniu i ponowny start

Przy padaczce ChPL mówi, że nagłe odstawienie może wywołać nawrót napadów. Gdy względy bezpieczeństwa, choćby wysypka, nie wymagają natychmiastowego przerwania, zmniejszanie dawki rozkłada się na dwa tygodnie.

W chorobie dwubiegunowej ChPL podaje, że w badaniach nagłe przerwanie leczenia nie zwiększało częstości ani nasilenia działań niepożądanych w porównaniu z placebo. Decyzja o odstawieniu dotyczy jednak także ryzyka nawrotu choroby, dlatego zostawiam ją lekarzowi.

Najważniejsza sprawa praktyczna to przerwy. Jeśli z jakiegokolwiek powodu w przyjmowaniu leku była przerwa, nie wracam samodzielnie do dawki sprzed przerwy. ChPL każe ocenić potrzebę ponownego, stopniowego dochodzenia do dawki podtrzymującej, a przy dłuższej przerwie zastosować pełny schemat od początku, bo to zmniejsza ryzyko ciężkiej wysypki. Gdy powodem odstawienia była wysypka wywołana lamotryginą, do leku zazwyczaj się nie wraca, a jeśli był to zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka albo DRESS, nie wraca się do niego nigdy.

Lamitrin, Lamilept i inne zamienniki: pod jakimi nazwami kupuję lamotryginę

Produktem referencyjnym jest Lamitrin S. W obrocie są też między innymi Lamitrin, Lamilept, Lamotrix, Symla oraz Epitrigine. Wszystkie zawierają lamotryginę, ale różnią się postacią i mocami.

O zamianie preparatu decyduje lekarz albo farmaceuta w aptece. Zmiana na inną postać nie zmienia zasad dotyczących wysypki, przerw w leczeniu i interakcji.

E-recepta na lamotryginę przy leczeniu, które już trwa

Lamotrygina jest lekiem na receptę i nie kupię jej bez recepty w legalnej aptece. Tabletki z nielegalnych źródeł oferowane bez recepty to ryzyko podróbki i nieznanego składu.

Jeśli lamotryginę przepisał mi już psychiatra albo neurolog i biorę ją bez przerw, mogę złożyć wniosek o e-receptę psychiatryczną. Wypełniam formularz z wywiadem, podaję nazwę i moc leku oraz dołączam dokumentację z rozpoznaniem. Wniosek ocenia lekarz, a jeśli czegoś potrzebuje, pyta na czacie. Nie ma tu rozmowy wideo ani telefonu. Listę przydatnych dokumentów zawiera tekst co przygotować przed wnioskiem.

Pozwala na to ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty w art. 42 ust. 2: lekarz może wypisać receptę niezbędną do dalszego leczenia bez badania pacjenta, o ile przemawia za tym stan zdrowia wynikający z dokumentacji medycznej. Lekarz może odmówić, na przykład po przerwie w leczeniu, przy nowej wysypce albo przy braku dokumentów. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.

Rozpoznanie choroby i pierwszy dobór leku zostają u psychiatry na wizycie. Na wykupienie e-recepty jest maksymalnie 365 dni, a krótsze, osobne limity obowiązują przy antybiotykach (7 dni) oraz przy środkach odurzających i substancjach psychotropowych (30 dni). O chorobie, w której lamotrygina zapobiega depresji, jest artykuł o chorobie afektywnej dwubiegunowej, a o innym stabilizatorze nastroju karta karbamazepiny.