Trittico na sen: jak działa trazodon i kiedy lekarz po niego sięga
Trittico na sen to trazodon, lek przeciwdepresyjny o działaniu uspokajającym, a nie klasyczny lek nasenny. ChPL wskazuje go w zaburzeniach depresyjnych, także przebiegających z lękiem, i podkreśla jego skuteczność w depresji z zaburzeniami snu, dlatego lekarze sięgają po niego m.in. przy bezsenności towarzyszącej depresji. To lek Rp spoza wykazu substancji psychotropowych, a dawkę i ewentualne dzielenie tabletki ustala lekarz.
Czy Trittico to lek nasenny? Co mówi charakterystyka
Nie. Trittico (trazodon) ma jedno zarejestrowane wskazanie: zaburzenia depresyjne o różnej etiologii, w tym depresję przebiegającą z lękiem. Bezsenności jako osobnego wskazania tam nie ma. ChPL opisuje jednak trazodon jako skuteczny w depresji z lękiem i zaburzeniami snu, a przy działaniach niepożądanych nazywa go wprost lekiem przeciwdepresyjnym o działaniu uspokajającym.
W praktyce oznacza to dwie sytuacje. W pierwszej lekarz leczy depresję, a lepszy sen jest częścią efektu. W drugiej przepisuje trazodon głównie z myślą o śnie, poza zarejestrowanym wskazaniem, i bierze za tę decyzję odpowiedzialność. W obu przypadkach korzyść i ryzyko waży lekarz, a nie ja na podstawie opinii z forum.
Trazodon to lek na receptę (Rp). Nie ma go na wykazie substancji psychotropowych, więc nie dotyczą go zasady recept obowiązujące przy benzodiazepinach czy zolpidemie. Więcej o substancji jest w opisie trazodonu i w karcie preparatu Trittico.
Skąd bierze się działanie nasenne trazodonu
Trazodon jest pochodną triazolopirydyny. Hamuje wychwyt zwrotny serotoniny i jednocześnie blokuje receptory 5-HT2. ChPL wyjaśnia, że pobudzanie tych receptorów zwykle sprzyja bezsenności, lękowi, pobudzeniu psychoruchowemu i zaburzeniom seksualnym, więc ich blokada działa w przeciwnym kierunku. Stąd uspokojenie i łatwiejsze zasypianie.
Według punktu 5.1 ChPL trazodon nie działa pozapiramidowo i nie ma działania cholinolitycznego typowego dla starszych, trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych. Punkt 4.4 wspomina jednak o nieznacznym działaniu cholinolitycznym, które może mieć znaczenie u osób starszych, przy jaskrze z wąskim kątem czy przy kłopotach z oddawaniem moczu.
ChPL Trittico CR przewiduje przyjmowanie dawki wieczorem przed snem, a leczenie powinno trwać co najmniej miesiąc. To nie jest lek na jedną trudną noc.
Jak szybko Trittico zadziała na mój sen
To jedno z najczęstszych pytań i warto znać uczciwą odpowiedź: ChPL nie podaje, po ilu minutach od tabletki pojawia się senność. Podaje parametry wchłaniania. Po pojedynczej tabletce o przedłużonym uwalnianiu (Trittico CR) najwyższe stężenie we krwi pojawia się po około 4 godzinach, a okres półtrwania wynosi około 12 godzin.
Wynikają z tego dwie rzeczy. Postać o przedłużonym uwalnianiu oddaje lek stopniowo, więc nie działa jak szybki wyłącznik. A skoro trazodon utrzymuje się w organizmie wiele godzin, rano mogę jeszcze odczuwać senność lub spowolnienie.
Działanie przeciwdepresyjne ChPL opisuje osobno: ujawnia się po około tygodniu leczenia. Senność natomiast pojawia się zwykle w pierwszych dniach i z czasem słabnie. Jeśli po kilku tygodniach sen się nie poprawia, nie zmieniam dawki sam, tylko mówię o tym lekarzowi.
Fraza „Trittico 1/3 tabletki na sen” bierze się z budowy tabletki. ChPL Trittico CR opisuje linie podziału, które pozwalają podzielić tabletkę na 3 równe części, po to by stopniowo dopasować dawkę do nasilenia choroby, masy ciała, wieku i ogólnego stanu zdrowia. Czy w ogóle dzielić tabletkę i na ile części, decyduje lekarz, a nie opinie z internetu.
Działania niepożądane, o których wolę wiedzieć z góry
ChPL Trittico CR nie podaje częstości poszczególnych działań niepożądanych: wszystkie mają częstość nieznaną. Zaznacza też, że część z nich występuje także u osób z nieleczoną depresją. Wśród opisanych są:
- senność, zawroty głowy, ból głowy, zmęczenie i nieostre widzenie;
- suchość w ustach, nudności, wymioty, zaparcie lub biegunka;
- niskie ciśnienie, także przy wstawaniu, i omdlenia, częstsze u osób starszych;
- zaburzenia rytmu serca, w tym bardzo rzadko wydłużenie odstępu QT;
- hiponatremia, czyli niski poziom sodu we krwi;
- priapizm, czyli bolesny, długotrwały wzwód: bardzo rzadki, ale wymaga pilnej pomocy lekarskiej;
- zaburzenia pracy wątroby; przy żółtaczce leczenie się przerywa.
Ostrzeżenie o myślach samobójczych i inne sygnały alarmowe
Trazodon jest lekiem przeciwdepresyjnym, więc dotyczy go ostrzeżenie wspólne dla tej grupy. W pierwszych tygodniach leczenia i po każdej zmianie dawki lęk, niepokój i myśli samobójcze mogą się przejściowo nasilić, najwyraźniej u osób przed 25. rokiem życia. Jeśli zauważam to ja albo moi bliscy, kontaktuję się z lekarzem od razu. W kryzysie mogę zadzwonić pod 116 123 lub 800 70 2222 (całodobowo, bezpłatnie), a przy bezpośrednim zagrożeniu życia pod 112.
Przedawkowanie trazodonu objawia się najczęściej sennością, zawrotami głowy, nudnościami i wymiotami, a w cięższych przypadkach śpiączką, spadkiem ciśnienia, drgawkami, depresją oddechową i zaburzeniami rytmu serca. Objawy mogą rozwinąć się w ciągu doby albo jeszcze później, a swoistej odtrutki nie ma. Jeśli ktoś przyjął za dużo, dzwonię pod 112, nawet gdy na razie czuje się dobrze.
Metabolit trazodonu może też dać fałszywie dodatni wynik przesiewowego testu na amfetaminę w moczu. Jeśli robię taki test, mówię, że biorę trazodon; dodatni wynik potwierdza się wtedy dokładniejszą metodą laboratoryjną.
Kiedy Trittico nie jest dla mnie
ChPL wymienia trzy przeciwwskazania. Trazodonu nie wolno stosować przy uczuleniu na substancję czynną lub składniki tabletki, u osób będących pod wpływem alkoholu lub leków nasennych oraz w ostrym zawale serca. Nie należy go też stosować u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat.
Alkohol to temat osobny: trazodon nasila jego działanie uspokajające i ChPL mówi wprost, że w trakcie leczenia nie należy pić alkoholu. Lek nasila też działanie innych leków nasennych, uspokajających, przeciwlękowych (jak hydroksyzyna), przeciwpsychotycznych i przeciwhistaminowych. Ostrożnego dawkowania i regularnej kontroli wymagają osoby z:
- padaczką;
- niewydolnością wątroby lub nerek, zwłaszcza ciężką;
- chorobami serca, np. dusznicą bolesną, zaburzeniami przewodzenia albo niedawno przebytym zawałem;
- nadczynnością tarczycy;
- rozrostem prostaty i trudnościami z oddawaniem moczu;
- jaskrą z wąskim kątem lub podwyższonym ciśnieniem w oku.
Trittico u osoby starszej
U osób w podeszłym wieku ChPL zwraca uwagę na częstsze niedociśnienie ortostatyczne, senność i inne skutki działania cholinolitycznego. Ryzyko rośnie, gdy trazodon łączy się z innymi lekami psychotropowymi albo obniżającymi ciśnienie oraz przy chorobach współistniejących. Dlatego ChPL zaleca, by pacjentów i ich opiekunów uprzedzić o takich reakcjach i obserwować je po rozpoczęciu leczenia oraz po każdej zmianie dawki. Jeśli mój tata po tabletce wstaje w nocy, dbam o światło i pewny chód do łazienki, a każde zasłabnięcie zgłaszam lekarzowi.
Co mówię lekarzowi, zanim dostanę trazodon
Interakcje trazodonu są liczne, więc przed receptą pokazuję lekarzowi pełną listę swoich leków. Szczególnie ważne są:
- silne inhibitory CYP3A4, np. ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna czy rytonawir, które mogą znacznie zwiększać stężenie trazodonu;
- karbamazepina, która w badaniu obniżała stężenie trazodonu o 76%;
- leki przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe oraz skłonność do krwawień;
- leki na nadciśnienie, bo trazodon może dodatkowo obniżać ciśnienie;
- pochodne fenotiazyny, przy których obserwowano ciężkie niedociśnienie ortostatyczne;
- leki wydłużające odstęp QT i preparaty z dziurawcem;
- ciąża lub karmienie piersią.
Inne leki, choroby psychiczne i kontynuacja leczenia
Trazodon może nasilić objawy psychotyczne u osób ze schizofrenią, a w chorobie dwubiegunowej epizod depresji może przejść w manię; wtedy lek się odstawia. Nie zaleca się go podczas leczenia inhibitorami MAO ani w ciągu dwóch tygodni po jego zakończeniu, należy unikać łączenia z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, a przy innych lekach serotoninergicznych opisywano zespół serotoninowy. W ciąży lekarz przepisuje go ostrożnie.
Jeśli trazodon przepisał mi psychiatra i mam dokumentację leczenia, mogę złożyć wniosek o e-receptę psychiatryczną na kontynuację. Wypełniam formularz z wywiadem, wniosek ocenia lekarz, a pytania dodatkowe zadaje na czacie. Lekarz może odmówić, gdy brakuje dokumentacji albo leczenie wymaga zmiany. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Pierwsze rozpoznanie i wybór leku należą do psychiatry na wizycie; o innych możliwościach przy złym śnie piszą teksty o bezsenności i depresji.
Źródła
Najczęstsze pytania
Czy od Trittico na sen mogę się uzależnić?
ChPL Trittico CR stwierdza, że brak dowodów na uzależniające działanie trazodonu, a sam lek nie jest na wykazie substancji psychotropowych. To odróżnia go od zolpidemu, którego ChPL ostrzega przed nadużywaniem i uzależnieniem oraz ogranicza leczenie do najwyżej 4 tygodni łącznie z odstawianiem. Po dłuższym stosowaniu nagłe przerwanie może jednak dać objawy odstawienia: nudności, ból głowy i złe samopoczucie. Dlatego kończę leczenie stopniowo, według planu lekarza.
Czy Trittico jest lekiem nasennym, skoro lekarz dał mi je na sen?
Formalnie nie. Trazodon jest zarejestrowany w zaburzeniach depresyjnych, także z lękiem, a ChPL opisuje go jako lek przeciwdepresyjny o działaniu uspokajającym. Lekarz może przepisać go ze względu na sen, zwłaszcza gdy bezsenność towarzyszy depresji. To jego decyzja kliniczna, oparta na moim stanie zdrowia, a nie zmiana wskazań leku.
Czy rano po Trittico mogę bezpiecznie usiąść za kierownicą?
Tylko wtedy, gdy mam pewność, że lek nie osłabia mojej sprawności: ChPL ocenia wpływ trazodonu na prowadzenie pojazdów jako niewielki lub umiarkowany. Zaleca, by nie prowadzić ani nie obsługiwać maszyn, dopóki nie upewnię się, że nie mam senności, uspokojenia, zawrotów głowy, splątania ani nieostrego widzenia. Okres półtrwania wynosi około 12 godzin, więc rano sprawdzam, jak się czuję, zanim wsiądę za kierownicę.
Czy mogę wypić lampkę wina, biorąc Trittico?
Nie. ChPL mówi wprost, że podczas leczenia trazodonem nie należy spożywać alkoholu, bo trazodon nasila jego działanie uspokajające. Stosowanie leku u osoby będącej pod wpływem alkoholu jest wręcz przeciwwskazaniem. Nawet niewielka ilość może więc pogłębić senność i spowolnienie, a rano utrudnić normalne funkcjonowanie.
Czy przedłużę receptę na Trittico przez internet?
Mogę o to wnioskować, jeśli trazodon już przepisał mi lekarz i mam dokumentację tego leczenia. Wypełniam wniosek z wywiadem, ocenia go lekarz, a ewentualne pytania zadaje na czacie. Może odmówić, na przykład przy braku dokumentacji, nowych objawach albo potrzebie zmiany leczenia. Rozpoczęcia terapii online nie ma: pierwszy dobór leku przeciwdepresyjnego to wizyta u psychiatry.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Jak powstają i są sprawdzane nasze artykuły? Przeczytaj wytyczne redakcyjne.