Lamitrin na co dzień: co wiem o lamotryginie, jej działaniu i skutkach ubocznych

Lamitrin w skrócie: jaka substancja i jaka grupa leków

Substancją czynną Lamitrinu jest lamotrygina. Formalnie to lek przeciwpadaczkowy (kod ATC N03AX09), ale w psychiatrii pełni rolę stabilizatora nastroju, czyli leku normotymicznego. Według charakterystyki produktu leczniczego (ChPL) lamotrygina blokuje kanały sodowe bramkowane napięciem i hamuje uwalnianie glutaminianu. Mechanizmu jej działania w chorobie afektywnej dwubiegunowej nie ustalono.

W rejestrze są dwie wersje: Lamitrin w zwykłych tabletkach i Lamitrin S, czyli tabletki do rozgryzania i żucia albo do sporządzania zawiesiny. Obie wydaje się na receptę (Rp). Informacje o samej substancji, niezależnie od producenta, czytam na stronie o lamotryginie i jej odpowiednikach.

Na co jest Lamitrin: padaczka i zapobieganie depresji w ChAD

ChPL wymienia dwa obszary zastosowania, a w każdym z nich liczy się wiek i rodzaj zaburzenia. Ważne zastrzeżenie: Lamitrin nie jest wskazany w doraźnym leczeniu epizodu manii ani depresji. To lek na długi dystans, który ma odsuwać kolejne nawroty. U osób poniżej 18 lat z chorobą dwubiegunową stosowanie nie jest zalecane, bo w badaniu nie wykazano skuteczności, a zachowań samobójczych zgłoszono więcej niż przy placebo. Tło samej choroby opisuje tekst o chorobie afektywnej dwubiegunowej.

• padaczka u dorosłych i młodzieży od 13 lat: napady częściowe i uogólnione, w tym toniczno-kloniczne, w leczeniu skojarzonym lub w monoterapii, a także napady w zespole Lennoxa-Gastauta;
• padaczka u dzieci od 2 do 12 lat: leczenie skojarzone napadów częściowych i uogólnionych oraz monoterapia w typowych napadach nieświadomości;
• choroba afektywna dwubiegunowa typu I u dorosłych od 18 lat: zapobieganie epizodom depresji u osób, u których przeważają właśnie epizody depresji.

Jakie moce i postaci znajdę w aptece

Zwykłe tabletki Lamitrin są w obrocie w mocach 25 mg, 50 mg i 100 mg. Lamitrin S występuje w mocach 2 mg, 5 mg, 25 mg, 50 mg, 100 mg i 200 mg. Tabletkę Lamitrin S mogę rozgryźć, rozpuścić w niewielkiej ilości wody albo połknąć w całości, ale ChPL zastrzega, że nie należy jej dzielić.

Dawki nie ustalam sam. Lamotryginę wprowadza się stopniowo, bo zbyt duża dawka na początku i zbyt szybkie jej zwiększanie wiążą się z ryzykiem ciężkiej wysypki. Z tego samego powodu po przerwie w braniu leku nie wracam na własną rękę do dawki sprzed przerwy: ChPL każe lekarzowi ocenić, czy trzeba ją budować od nowa.

Skutki uboczne lamotryginy, które zdarzają się najczęściej

Według tabeli działań niepożądanych w ChPL bardzo często, czyli u więcej niż 1 na 10 osób, pojawiają się ból głowy i wysypka skórna. W badaniach u dorosłych wysypka wystąpiła u 8-12% osób biorących lamotryginę i u 5-6% biorących placebo, a z jej powodu leczenie przerwało 2% pacjentów.

Często, czyli u 1 do 10 osób na 100, ChPL wymienia objawy z poniższej listy. Przy długim leczeniu opisywano też zmniejszenie gęstości kości, osteoporozę i złamania, choć mechanizm tego zjawiska nie jest poznany.

• agresja i drażliwość;
• senność, zawroty głowy, drżenie, bezsenność i pobudzenie;
• nudności, wymioty, biegunka i suchość w ustach;
• ból stawów, ból pleców, inne bóle i zmęczenie.

Objawy, przy których od razu kontaktuję się z lekarzem

Najpoważniejsze ryzyko to ciężkie reakcje skórne: zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka i zespół DRESS. Zwykle pojawiają się w pierwszych ośmiu tygodniach leczenia. W badaniach u osób z chorobą dwubiegunową wysypka o znacznym nasileniu zdarzała się u około 1 na 1000 pacjentów. Ryzyko rośnie przy szybkim zwiększaniu dawki i przy jednoczesnym przyjmowaniu walproinianu.

ChPL opisuje też limfohistiocytozę hemofagocytarną (HLH), której objawy pojawiają się zwykle w ciągu 4 tygodni od rozpoczęcia leczenia, oraz rzadkie jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Nie czekam, aż samo przejdzie, gdy zauważę któryś z tych sygnałów:

• każdą nową wysypkę, także taką, która wygląda niegroźnie;
• gorączkę, powiększone węzły chłonne albo obrzęk twarzy, nawet bez wysypki;
• objawy nadwrażliwości na światło, np. silne oparzenie słoneczne, bo lek może wywołać reakcję fotowrażliwości;
• nasilenie depresji, nowe objawy albo myśli samobójcze, szczególnie na początku leczenia i po zmianie dawki.

Antykoncepcja hormonalna i leki, które zmieniają stężenie lamotryginy

To dla mnie najbardziej praktyczny fragment ChPL. Tabletki antykoncepcyjne z etynyloestradiolem i lewonorgestrelem mniej więcej dwukrotnie przyspieszają usuwanie lamotryginy z organizmu, więc jej stężenie spada. W tygodniu przerwy w antykoncepcji stężenie z kolei stopniowo rośnie, a po odstawieniu antykoncepcji może się wyraźnie zwiększyć. Lamotrygina może też osłabiać działanie antykoncepcji, dlatego krwawienie międzymiesiączkowe i inne zmiany cyklu zgłaszam lekarzowi od razu.

Stężenie lamotryginy podnosi walproinian, a obniżają je między innymi karbamazepina, fenytoina, fenobarbital, prymidon i ryfampicyna. Każdy nowy lek, także dołożony przez innego specjalistę, zgłaszam lekarzowi prowadzącemu. Nie biorę też równocześnie dwóch różnych preparatów z lamotryginą. Przy chorobie serca, np. zespole Brugadów, niewydolności serca, chorobie niedokrwiennej czy arytmii komorowej, ChPL każe starannie rozważyć stosowanie lamotryginy, a przed rozpoczęciem leczenia najpierw rozważyć konsultację z kardiologiem, dlatego o każdej chorobie serca mówię lekarzowi.

Lamitrin a alkohol i siadanie za kierownicę

W ChPL Lamitrin S nie ma osobnego punktu o alkoholu, więc nie przypisuję jej ani zakazu, ani przyzwolenia. Pytanie o picie zadaję lekarzowi prowadzącemu, pamiętając, że sam lek może wywoływać senność i zawroty głowy.

Wpływu na prowadzenie pojazdów nie badano. W dwóch badaniach z ochotnikami lamotrygina nie zaburzała koordynacji wzrokowo-ruchowej ani równowagi bardziej niż placebo, ale w badaniach klinicznych zgłaszano zawroty głowy i podwójne widzenie. ChPL radzi więc, by przed jazdą ocenić, jak lek na mnie działa.

Czy od Lamitrinu można się uzależnić i czy to lek psychotropowy

Lamotrygina nie figuruje w wykazie substancji psychotropowych, a Lamitrin ma kategorię Rp, czyli zwykłą receptę. Nie dotyczą go więc reguła trzech miesięcy od ostatniego badania ani krótszy, 30-dniowy termin realizacji, które obowiązują przy lekach z grup psychotropowych. W ChPL nie ma też opisu uzależnienia od lamotryginy.

Nie znaczy to, że lek odstawiam z dnia na dzień bez namysłu. W chorobie dwubiegunowej nagłe przerwanie leczenia w badaniach nie zwiększało liczby działań niepożądanych w porównaniu z placebo. Przy padaczce nagłe odstawienie może jednak wywołać nawrót napadów, dlatego ChPL przewiduje wtedy stopniowe zmniejszanie dawki, chyba że trzeba przerwać natychmiast, np. z powodu wysypki. O odstawieniu decyduję razem z lekarzem.

Ciąża i karmienie piersią przy lamotryginie

Dane od ponad 8700 kobiet przyjmujących lamotryginę w monoterapii w pierwszym trymestrze nie wskazują na znaczący wzrost ryzyka poważnych wad rozwojowych. W ciąży stężenie leku może jednak spadać, a po porodzie gwałtownie rosnąć, więc ChPL zaleca jego kontrolę przed ciążą, w trakcie i po porodzie. Lamotrygina przenika do mleka i u niemowlęcia jej stężenie może dojść do około 50% stężenia u matki. Ciążę planuję razem z lekarzem, a karmiąc, obserwuję dziecko pod kątem nadmiernej senności, wysypki i słabego przybierania na wadze.

Zamienniki Lamitrinu i sprawdzanie refundacji

Lamotryginę zawierają też inne produkty w obrocie, m.in. Epitrigine, Lamilept, Lamotrix i Symla. Ta sama substancja nie oznacza jednak automatycznej zamiany: postaci, moce i wskazania poszczególnych produktów mogą się różnić, a przy lamotryginie liczy się stabilne stężenie. O trwałej zmianie preparatu decyduję z lekarzem.

Ceny tu nie podaję, bo zależy od apteki, wielkości opakowania i refundacji. Czy dana moc jest refundowana w moim wskazaniu, sprawdzam w aktualnym obwieszczeniu Ministra Zdrowia o lekach refundowanych albo pytam w aptece.

Recepta na Lamitrin, gdy kontynuuję leczenie

Jeśli biorę Lamitrin od dłuższego czasu i mam dokumentację leczenia, mogę złożyć wniosek o e-receptę na kontynuację. Wypełniam formularz z wywiadem: jaki lek i w jakiej mocy biorę, od kiedy, kto go zlecił, jak się czuję i jakie inne leki, w tym antykoncepcję, przyjmuję. Wniosek ocenia lekarz, a pytania dodatkowe zadaje na czacie. Może odmówić albo odesłać mnie do psychiatry, na przykład gdy pojawiła się wysypka, nastrój się pogorszył albo w leczeniu była przerwa.

Podstawą jest art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty: receptę niezbędną do kontynuacji leczenia można wystawić bez badania, jeśli uzasadnia to stan zdrowia opisany w dokumentacji. Rozpoznania i pierwszego doboru leku nie robi się online, to zadanie psychiatry na wizycie. Termin realizacji e-recepty nie może przekroczyć 365 dni, a odrębne terminy dotyczą antybiotyków (7 dni) oraz środków odurzających i substancji psychotropowych (30 dni). Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.