Brintellix (wortioksetyna): na co jest i co sprawdzam przed kolejnym opakowaniem

Co to za lek i jak działa wortioksetyna

Brintellix wprowadziła na rynek firma H. Lundbeck A/S w procedurze centralnej Unii Europejskiej, dlatego jego charakterystykę i ulotkę publikuje Europejska Agencja Leków. Substancją czynną jest wortioksetyna. W klasyfikacji ATC lek trafia do grupy innych leków przeciwdepresyjnych (N06AX), więc nie jest klasycznym SSRI ani SNRI.

Mechanizm opisany w ChPL jest mieszany. Lek blokuje transporter serotoniny, a poza tym sam oddziałuje na receptory serotoninowe: jedne pobudza (5-HT1A, częściowo 5-HT1B), inne hamuje (5-HT3, 5-HT7, 5-HT1D). Skutki sięgają prawdopodobnie dalej niż serotonina, także do noradrenaliny, dopaminy, acetylocholiny, histaminy, glutaminianu i GABA. Producent przyznaje jednak, że nie wiadomo dokładnie, który z tych elementów odpowiada za efekt kliniczny.

Na co pomaga Brintellix i jak długo się go bierze

Jedynym wskazaniem zapisanym w ChPL jest leczenie dużych epizodów depresyjnych u dorosłych. Lek nie ma zarejestrowanych wskazań lękowych, choć w opisanych badaniach był skuteczny także u osób z depresją, której towarzyszył silny lęk. Więcej o samej chorobie piszę w tekście o depresji.

Do badań klinicznych włączono ponad 6700 osób z depresją. Spośród 12 krótkich badań z placebo lek okazał się skuteczny w 9. Na leczenie odpowiadało od 46 do 49% badanych, przy placebo 34%. W próbie zapobiegania nawrotom grupa placebo miała dwa razy wyższe ryzyko powrotu choroby niż osoby kontynuujące wortioksetynę.

Charakterystyka zaleca, by po ustąpieniu objawów brać lek jeszcze co najmniej 6 miesięcy, bo to utrwala poprawę. Lepsze samopoczucie po kilku tygodniach nie jest więc dla mnie sygnałem do odstawienia, tylko powodem do rozmowy z lekarzem o dalszym planie.

U osób poniżej 18 lat Brintellixu się nie stosuje: w tej grupie nie udowodniono skuteczności, a u nastolatków myśli samobójcze pojawiały się częściej niż u dorosłych.

Brintellix 5 mg, 10 mg i 20 mg: postaci w aptece

Brintellix jest w Polsce dostępny jako tabletki powlekane w mocach 5 mg, 10 mg i 20 mg. Hasła „brintellix 5 mg” i „brintellix 10 mg” oznaczają więc ten sam lek w różnych mocach, a nie odrębne preparaty. Inne produkty z wortioksetyną mają w obrocie także tabletki 15 mg.

Moc i czas leczenia ustala lekarz prowadzący. Tabletki można przyjmować z jedzeniem lub bez. U osób po 65. roku życia ChPL każe zaczynać od najmniejszej skutecznej dawki i zachować ostrożność przy większych, bo danych o tej grupie jest mniej. Gotowego schematu odstawiania charakterystyka nie podaje; zakończenie leczenia lekarz planuje indywidualnie i może rozważyć stopniowe schodzenie z dawki, żeby ograniczyć objawy odstawienia.

Działania niepożądane Brintellix: co i jak często

Mdłości to sprawa, o którą pacjenci pytają najczęściej, i słusznie: według ChPL to najczęstsze działanie niepożądane. Zazwyczaj mają łagodny lub umiarkowany charakter, dają o sobie znać w ciągu pierwszych 14 dni i z czasem mijają, rzadko zmuszając do przerwania leczenia. Kobiety zgłaszają je częściej niż mężczyźni. Pełny obraz według częstości:

• bardzo często (u więcej niż 1 na 10 osób): mdłości;
• często (do 1 na 10 osób): ze strony przewodu pokarmowego luźne stolce, zatwardzenie, wymioty i niestrawność, a poza tym dziwne sny, zawroty głowy, swędzenie skóry, czasem na całym ciele, i wzmożona potliwość;
• niezbyt często (do 1 na 100 osób): drżenie, rozmazane widzenie, nocne pocenie się, zaczerwienienie twarzy, omamy;
• rzadko (do 1 na 1000 osób): poszerzenie źrenic, groźne przy skłonności do jaskry z wąskim kątem przesączania;
• bez ustalonej częstości, ze zgłoszeń po rejestracji: ból głowy, problemy ze snem, niepokój ruchowy (akatyzja), pobudzenie lub agresja, zgrzytanie zębami i zaciskanie szczęk, zespół niespokojnych nóg, niski poziom sodu, nadmiar prolaktyny, krwawienia i siniaki, wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, ciężka reakcja alergiczna, zespół serotoninowy, objawy po odstawieniu.

Brintellix a libido i objawy, przy których reaguję od razu

W badaniach ocenianych skalą ASEX mniejsze dawki wortioksetyny nie różniły się od placebo pod względem zaburzeń seksualnych, natomiast przy najwyższej badanej dawce takie zaburzenia były częstsze. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano je także przy mniejszych dawkach. Jeśli zauważam spadek popędu albo inne trudności, mówię o tym lekarzowi, zamiast samemu przerywać leczenie.

Pilnej pomocy lekarskiej wymagają: objawy zespołu serotoninowego (pobudzenie, omamy, szybkie bicie serca, gorączka, wzmożone odruchy, brak koordynacji, nudności, wymioty, biegunka), napad drgawkowy, obrzęk twarzy lub gardła, nietypowe krwawienia oraz nagły ból oka z pogorszeniem widzenia. Przy zespole serotoninowym ChPL nakazuje natychmiast przerwać wortioksetynę i rozpocząć leczenie objawowe.

Ciekawostka praktyczna: u osób przyjmujących wortioksetynę zdarzały się fałszywie dodatnie wyniki szybkich testów moczu na metadon. Jeśli robię taki test, uprzedzam, jaki lek biorę.

Brintellix a alkohol i jazda samochodem

Producent sprawdził to na zdrowych ochotnikach: jednorazowe połączenie leku z alkoholem nie zmieniło wyraźnie stężenia wortioksetyny we krwi ani wyników testów poznawczych w porównaniu z placebo. Wniosek w ChPL jest mimo to jasny: w czasie leczenia przeciwdepresyjnego picie alkoholu nie jest zalecane. Alkohol sam w sobie pogarsza nastrój i sen, więc w trakcie leczenia depresji działa przeciwko mnie.

Wpływ leku na kierowanie autem charakterystyka ocenia jako żaden albo nieistotny, ale wśród zgłoszeń są zawroty głowy. Dlatego za kierownicą i przy maszynach zachowuję ostrożność, szczególnie na początku leczenia i po każdej zmianie dawki.

Z czym Brintellixu nie łączę i kiedy potrzebna jest ostrożność

Z inhibitorami MAO Brintellix się nie łączy. Przeciwwskazanie obejmuje nieselektywne inhibitory MAO, selektywne inhibitory MAO-A, w tym moklobemid, oraz linezolid, antybiotyk o podobnym działaniu. Między ostatnią dawką nieodwracalnego nieselektywnego inhibitora MAO a pierwszą tabletką wortioksetyny musi minąć co najmniej 14 dni, a w odwrotnej kolejności obowiązuje taka sama przerwa. Lek jest też przeciwwskazany przy nadwrażliwości na jego składniki.

Zespół serotoninowy grozi przy łączeniu z innymi lekami serotoninergicznymi: tramadolem i innymi opioidami, tryptanami na migrenę (np. sumatryptanem), a także z dziurawcem; ryzyko rośnie też przy lekach przeciwpsychotycznych. Przy licie i tryptofanie zgłaszano nasilenie działania leków przeciwdepresyjnych, dlatego i te połączenia wymagają ostrożności. Ryzyko krwawień rośnie przy lekach przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych, kwasie acetylosalicylowym i NLPZ. Uwagi wymagają też leki, które ułatwiają wystąpienie drgawek. Część leków zmienia stężenie wortioksetyny: bupropion, fluoksetyna i paroksetyna je podnoszą, a ryfampicyna, karbamazepina i fenytoina obniżają; o ewentualnej korekcie decyduje lekarz.

Szczególnej uwagi wymagają osoby z padaczką, manią w przeszłości, podwyższonym ciśnieniem w oku, skłonnością do krwawień, chorobami nerek lub wątroby oraz osoby starsze, u których łatwiej o niedobór sodu. Kobieta w ciąży może przyjmować Brintellix wyłącznie wtedy, gdy oczekiwana korzyść jest większa niż możliwe zagrożenie dla dziecka, a przy karmieniu piersią lekarz razem z pacjentką waży korzyść z karmienia i z leczenia.

Czy wortioksetyna uzależnia i czy jest psychotropem

Wortioksetyny nie ma w rozporządzeniu w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych. Brintellix to zwykły lek na receptę (Rp) i nie obejmuje go skrócony, 30-dniowy termin realizacji przewidziany dla recept na substancje psychotropowe. Potocznie „psychotropem” nazywa się każdy lek działający na psychikę i w tym luźnym znaczeniu Brintellix nim jest, ale w rozumieniu przepisów nie.

Charakterystyka nie mówi o uzależnieniu. W badaniach nagłe przerwanie leczenia nie dawało częściej dolegliwości niż odstawienie placebo, jednak w zgłoszeniach z praktyki pojawiają się zawroty i bóle głowy, mrowienie albo uczucie przepływu prądu, kłopoty ze snem, mdłości, niepokój, rozdrażnienie, zmęczenie i drżenie; mogą się one pojawić w ciągu pierwszego tygodnia od ostatniej tabletki. Dlatego nie przerywam leczenia na własną rękę.

Zamienniki Brintellix i gdzie sprawdzam cenę

Tę samą substancję sprzedają w Polsce także inne firmy: pod nazwami Varesta, Banavin, Abrix, Irsamla, Anubes i Avortaxo oraz jako produkty z nazwą substancji w tytule (Vortioxetine Stada, Vortioxetine Aristo, Vortioxetine Viatris Pharma). Różnić się mogą mocami, wielkością opakowań, substancjami pomocniczymi i ceną.

Aktualną cenę i to, czy dany preparat jest refundowany, sprawdzam w obwieszczeniu Ministra Zdrowia z wykazem leków refundowanych albo pytam w aptece. O przejściu na inny preparat rozmawiam z lekarzem lub farmaceutą, a nie zmieniam leku sam. Szersze tło daje przegląd grup leków przeciwdepresyjnych.

Recepta na Brintellix: jak przedłużam leczenie online

Brintellixu nie kupię bez recepty w legalnej aptece, a oferty z nielegalnych źródeł niosą ryzyko podróbki o nieznanym składzie.

Jeśli psychiatra już mi go przepisał i mam dokumentację, mogę złożyć wniosek o receptę na kontynuację przez stronę e-recepty psychiatrycznej. Wypełniam formularz z wywiadem i dołączam dokumenty, wniosek ocenia lekarz (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301), a pytania dodatkowe zadaje na czacie. Nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych.

Prawo pozwala na to w art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty: jeśli stan zdrowia opisany w dokumentacji uzasadnia dalsze leczenie, lekarz może wystawić potrzebną do tego receptę bez badania. Może też odmówić, na przykład gdy leczenie dopiero ma się zacząć, gdy potrzebna jest zmiana leku albo gdy z wywiadu wynika pogorszenie; wtedy odsyła do psychiatry. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.