Leczę się lekiem Coaxil: działanie tianeptyny, skutki uboczne i recepta na kontynuację

Coaxil, czyli co właściwie biorę

Coaxil to nazwa handlowa tabletek z tianeptyną (w postaci soli sodowej), które wytwarza firma Les Laboratoires Servier. W klasyfikacji ATC lek ma kod N06AX14, czyli należy do grupy „inne leki przeciwdepresyjne”. Nie jest więc ani SSRI, ani klasycznym lekiem trójpierścieniowym. Więcej o samej substancji: tianeptyna, opis substancji czynnej.

Jak dokładnie działa? ChPL uczciwie przyznaje, że tego nie wiadomo. W badaniach na zwierzętach tianeptyna pobudzała aktywność komórek piramidowych hipokampa i zwiększała wychwyt zwrotny serotoniny w korze mózgowej i hipokampie, a według ChPL może też modulować przekaźnictwo glutaminergiczne. Jaki udział ma każdy z tych efektów w działaniu przeciwdepresyjnym, pozostaje nieznane.

Z farmakokinetyki przydają mi się dwie informacje. Tianeptyna wchłania się szybko i całkowicie, a jedzenie nie ma na to istotnego wpływu. Ma też krótki okres półtrwania, około 3 godzin, i jest przetwarzana głównie w wątrobie, bez udziału cytochromu P450. Schemat przyjmowania ustala lekarz i trzymam się go dokładnie, bez dokładania tabletek na własną rękę.

Na co pomaga Coaxil i czego od niego nie oczekuję

Jedyne wskazanie w ChPL to leczenie zespołów depresyjnych. Lek nie ma zarejestrowanych wskazań w zaburzeniach lękowych, bezsenności ani w odchudzaniu. Jeśli mam objawy depresji, ale nie mam rozpoznania, zaczynam od wizyty u psychiatry: to on stawia diagnozę i dobiera pierwszy lek. O samej chorobie: jak rozpoznaje się i leczy depresję.

Skuteczność oceniano w kontrolowanych badaniach u dorosłych z dużym zaburzeniem depresyjnym. Po 6 tygodniach tianeptyna działała istotnie lepiej od placebo w dwóch badaniach z elastyczną dawką, ale nie w badaniu ze stałą dawką. W badaniu u osób po 65. roku życia istotny efekt stwierdzono po 8 tygodniach.

W badaniu zapobiegania nawrotom osoby, które dobrze zareagowały na leczenie, losowo przydzielano do dalszego przyjmowania tianeptyny albo placebo. W ciągu 6 miesięcy nawrót objawów dotyczył 6% osób na tianeptynie i 22% na placebo, a w ciągu 18 miesięcy nawrót lub nowy epizod depresji odpowiednio 16% i 36%. To jeden z powodów, dla których nie przerywam leczenia, gdy tylko poczuję się lepiej.

Czy Coaxil pomaga schudnąć? Nie i nie wolno go tak traktować. W tabeli działań niepożądanych ChPL wymienia jadłowstręt jako objaw częsty, ale to skutek uboczny, który zgłaszam lekarzowi, a nie efekt leczenia.

Coaxil jest przeciwwskazany przy nadwrażliwości na tianeptynę lub składnik tabletki oraz u dzieci poniżej 15 lat. U osób poniżej 18 lat ChPL go nie zaleca, bo w tej grupie nie ustalono bezpieczeństwa ani skuteczności.

Coaxil 12,5 mg: postać i opakowania w aptece

W Polsce Coaxil ma jedną moc: tabletki powlekane 12,5 mg. ChPL opisuje opakowania po 30, 60, 90 i 108 tabletek w blistrach. Liczbę tabletek i czas leczenia ustala lekarz, który zna moją historię choroby, czynność nerek i wątroby oraz masę ciała. ChPL zaznacza wprost, że nie należy przekraczać zalecanych dawek.

• Otoczka tabletki zawiera sacharozę, więc przy dziedzicznej nietolerancji fruktozy, zespole złego wchłaniania glukozy i galaktozy albo niedoborze sacharazy-izomaltazy lek nie jest dla mnie.
• Jedna tabletka zawiera mniej niż 1 mmol sodu, czyli jest w zasadzie wolna od sodu.
• Opakowanie przechowuję w temperaturze nieprzekraczającej 25°C.
• U wątłych, szczupłych osób w podeszłym wieku, przy ciężkim zaburzeniu czynności nerek albo ciężkiej marskości wątroby ChPL przewiduje mniejszą dawkę, dlatego zawsze informuję lekarza o takich chorobach i o swojej masie ciała.

Jakie skutki uboczne Coaxilu mogę zauważyć

Według ChPL działania niepożądane zgłaszane w badaniach klinicznych miały zwykle łagodne nasilenie. Najczęściej były to nudności, zaparcia, ból brzucha, senność, bóle głowy, suchość w ustach i zawroty głowy.

Jako częste, czyli występujące u od 1 na 100 do mniej niż 1 na 10 leczonych, ChPL wymienia między innymi:

• jadłowstręt, koszmary senne, bezsenność albo senność;
• zawroty i bóle głowy, omdlenie, drżenia;
• przyspieszone bicie serca, skurcze dodatkowe, ból w klatce piersiowej, uderzenia gorąca, duszność;
• ból żołądka i brzucha, nudności, wymioty, zaparcia, wzdęcia, suchość w ustach;
• ból mięśni i ból w okolicy lędźwiowej, osłabienie, uczucie ściśniętego gardła.

Rzadkie objawy niepożądane, przy których reaguję od razu

Niezbyt często, czyli u od 1 na 1000 do mniej niż 1 na 100 osób, pojawiają się wysypka, świąd i pokrzywka, a także nadużywanie i uzależnienie od leku. Z częstością nieznaną, ustaloną na podstawie zgłoszeń po wprowadzeniu leku do obrotu, opisano hiponatremię (niski poziom sodu we krwi), stan splątania, omamy, zaburzenia pozapiramidowe, dyskinezy, trądzik, wzrost aktywności enzymów wątrobowych i zapalenie wątroby, w wyjątkowych przypadkach ciężkie.

Kiedy nie czekam: jeśli pojawiają się myśli samobójcze, nagłe pogorszenie nastroju, silny niepokój albo nietypowe dla mnie zachowania, kontaktuję się z lekarzem od razu, a w zagrożeniu życia dzwonię pod 112. ChPL zaleca szczególnie uważną obserwację na początku leczenia i po zmianie dawki, a u osób przed 25. rokiem życia leki przeciwdepresyjne wiązały się z większym ryzykiem zachowań samobójczych niż placebo.

Hiponatremia grozi głównie osobom starszym, z marskością wątroby, odwodnionym lub przyjmującym leki moczopędne. Jeśli należę do tej grupy, mówię o tym lekarzowi, a nagłe osłabienie, splątanie czy senność traktuję poważnie.

Coaxil a alkohol, kierownica i inne leki

Alkohol: ChPL zaznacza, że podczas leczenia tianeptyną należy unikać spożywania alkoholu, tak jak przy każdym leku psychotropowym. To nie formalność. Opisane przypadki przedawkowania, ze splątaniem, drgawkami, sennością i niewydolnością oddechową, dotyczyły głównie sytuacji, w których tianeptynę przyjęto razem z alkoholem. Osoby z uzależnieniem od alkoholu w wywiadzie wymagają też bardzo dokładnego nadzoru ze względu na ryzyko nadużywania.

Za kierownicą: u części pacjentów tianeptyna może osłabić sprawność psychomotoryczną, a ChPL każe kierowcom i operatorom maszyn liczyć się z sennością. Dlatego na początku leczenia najpierw sprawdzam, jak lek na mnie działa, a dopiero potem wsiadam do auta.

Inne leki, o których zawsze mówię lekarzowi:

• Nie należy stosować tianeptyny z nieodwracalnymi inhibitorami MAO (np. iproniazydem) z powodu ryzyka zapaści krążeniowej, napadowego nadciśnienia, hipertermii, drgawek i zgonu.
• Po zakończeniu leczenia inhibitorem MAO tianeptynę można zacząć dopiero po 14 dniach, a przed włączeniem inhibitora MAO odstawia się ją dobę wcześniej.
• Przed planowaną operacją w znieczuleniu ogólnym mówię anestezjologowi, że biorę Coaxil; ChPL przewiduje odstawienie leku na 24-48 godzin przed zabiegiem, a decyzję podejmuje lekarz.
• Informuję też o lekach moczopędnych i wszystkich preparatach kupowanych samodzielnie w aptece, w tym ziołowych.

Coaxil to psychotrop? Czy grozi mi uzależnienie

W sensie prawnym nie jest. Tianeptyna nie znajduje się na wykazie substancji psychotropowych z rozporządzenia Ministra Zdrowia, a Coaxil ma kategorię wydania Rp. Nie dotyczą go więc przepisy o receptach na substancje psychotropowe. Potocznie jednak „psychotrop” to każdy lek działający na psychikę i sama ChPL pisze o tianeptynie „tak jak w przypadku każdego leku psychotropowego”, gdy zaleca unikanie alkoholu.

Przy Coaxilu uzależnienie to realny temat, opisany w samej ChPL. ChPL wymienia nadużywanie i uzależnienie od leku jako działanie niepożądane występujące niezbyt często, w szczególności u osób przed 50. rokiem życia z uzależnieniem od alkoholu lub leków w przeszłości. U takich pacjentów lekarz ma bardzo dokładnie pilnować, żeby dawka nie rosła. Dlatego w wywiadzie do wniosku szczerze opisuję swoją historię picia i przyjmowania leków.

Odstawienie: po przerwaniu leczenia u części osób pojawiały się niepokój, bóle mięśni, ból brzucha, bezsenność i bóle stawów. ChPL zaleca unikać nagłego przerwania i rozłożyć zmniejszanie dawki na 7 do 14 dni. Nie przerywam leczenia na własną rękę, plan odstawienia ustala lekarz.

Ciąża i karmienie piersią przy tianeptynie

Danych o stosowaniu tianeptyny w ciąży jest mało (mniej niż 300 zakończonych ciąż), dlatego ChPL zaleca unikać jej w każdym okresie ciąży. Jednocześnie podkreśla, że równowaga psychiczna kobiety w ciąży jest ważna, więc jeśli leczenie jest konieczne, można je prowadzić przez całą ciążę, w miarę możliwości bez innych leków, a noworodka obserwuje się po porodzie. Karmienie piersią w trakcie leczenia nie jest zalecane. Jeśli planuję ciążę albo w nią zachodzę, nie odstawiam leku nagle, tylko od razu mówię o tym psychiatrze.

Zamienniki Coaxilu i ile zapłacę w aptece

Tianeptyna jest w Polsce dostępna nie tylko jako Coaxil. W obrocie są też Atinepte, Tialera i Tianesal z tą samą substancją, w postaci tabletek powlekanych 12,5 mg. Zamianę na preparat o tej samej substancji, mocy i postaci mogę omówić z farmaceutą albo z lekarzem.

Zamiennikiem nie jest natomiast inny lek przeciwdepresyjny. Przejście z tianeptyny na np. SSRI to zmiana leczenia, która należy do psychiatry, bo wymaga oceny dotychczasowej terapii, interakcji i odstępu między lekami. Przegląd grup leków: rodzaje leków przeciwdepresyjnych.

Kwota zależy od apteki, wielkości opakowania i tego, czy przysługuje refundacja. Aktualną odpłatność sprawdzam w wykazie leków refundowanych ogłaszanym przez Ministra Zdrowia albo pytam farmaceutę. Kwot tu nie podaję, bo szybko się zmieniają.

Recepta na Coaxil, gdy już się leczę

Coaxil wydaje się wyłącznie na receptę (Rp). Tianeptyny kupionej bez recepty z nielegalnego źródła nie biorę: to ryzyko podróbki o nieznanym składzie, a przy leku, który może uzależniać, także ryzyko nadużycia.

Termin realizacji e-recepty nie może przekroczyć 365 dni; odrębne terminy dotyczą antybiotyków (7 dni) oraz środków odurzających i substancji psychotropowych (30 dni). Datę, do której mogę zrealizować receptę, i tak sprawdzam na samym dokumencie.

Jeśli Coaxil przepisał mi psychiatra i leczenie jest już prowadzone, mogę złożyć wniosek o e-receptę na kontynuację leczenia psychiatrycznego. Wypełniam formularz z wywiadem i dołączam dokumentację: kartę informacyjną, zaświadczenie albo poprzednią receptę. Wniosek ocenia lekarz (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301), a pytania dodatkowe zadaje na czacie. Nie ma tu rozmowy wideo ani telefonicznej.

Podstawą jest art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty: receptę niezbędną do kontynuacji leczenia można wystawić bez badania, jeśli uzasadnia to stan zdrowia opisany w dokumentacji medycznej. Lekarz może jednak odmówić, np. gdy brakuje dokumentacji, objawy się nasilają albo potrzebna jest zmiana leku, i wtedy odsyła mnie do psychiatry. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Rozpoznanie, pierwszy dobór leku i zmiana dawki zawsze należą do psychiatry.