Citabax w mojej apteczce: citalopram na depresję i lęk napadowy

Co biorę, gdy biorę Citabax

Citabax to nazwa handlowa citalopramu w tabletkach powlekanych firmy Ranbaxy (Poland), kod ATC N06AB04. Samą substancję omawia osobna strona o citalopramie, a tło całej klasy przegląd leków SSRI.

Z punktu 5.1 charakterystyki wynika, że citalopram silnie i bardzo wybiórczo hamuje wychwyt zwrotny serotoniny przez neurony, przy znikomym wpływie na noradrenalinę, dopaminę i GABA. Prawie nie wiąże się też z receptorami histaminowymi, cholinergicznymi czy benzodiazepinowymi. ChPL odnotowuje, że przy długim leczeniu nie rozwija się tolerancja na hamowanie wychwytu serotoniny.

Na co lekarz przepisuje Citabax

W ChPL są dwa wskazania: depresja (zaburzenia depresyjne) i zespół lęku napadowego, niezależnie od tego, czy występuje agorafobia. Rozpoznanie stawia psychiatra na wizycie i on też decyduje, czy citalopram jest dla mnie właściwym wyborem. Więcej o samych zaburzeniach jest w tekstach o depresji i o ataku paniki.

Osobom niepełnoletnim Citabaxu się nie podaje. W badaniach z lekami przeciwdepresyjnymi w tej grupie wieku częściej widziano zachowania samobójcze i wrogość niż po placebo.

Przy lęku napadowym jest jedna pułapka: na początku leczenia objawy lękowe mogą się paradoksalnie nasilić. ChPL podaje, że zwykle mija to samo po 14 dniach, a żeby to złagodzić, leczenie zaczyna się od mniejszej dawki. Jaką, ustala lekarz.

Po jakim czasie Citabax działa i ile trwa leczenie

Na efekt trzeba poczekać. Przy depresji poprawy spodziewam się zwykle między 2. a 4. tygodniem. Kurację prowadzi się z reguły pół roku albo dłużej, żeby choroba nie wróciła. W lęku napadowym pełną skuteczność citalopram osiąga po około 3 miesiącach.

W pierwszych tygodniach i po każdej zmianie dawki obserwuję się uważniej. ChPL ostrzega, że ryzyko myśli i zachowań samobójczych może wtedy wzrosnąć, a metaanaliza badań wykazała je wyraźniej u osób poniżej 25 lat. Na początku może też wystąpić akatyzja, czyli przykry niepokój i przymus ruchu. Jeśli coś takiego się pojawia, od razu kontaktuję się z lekarzem, a w bezpośrednim zagrożeniu dzwonię pod 112. Dobrze, gdy ktoś bliski też wie, na co zwracać uwagę.

Citabaxu nie odstawiam nagle na własną rękę. Objawy odstawienia są częste, a o tym, jak stopniowo kończyć leczenie, decyduje lekarz.

Trzy moce tabletek i jak je przyjmuję

W obrocie są tabletki powlekane w trzech mocach: 10 mg, 20 mg i 40 mg, sprzedawane jako Citabax 10, Citabax 20 i Citabax 40. Którą moc i w jakiej ilości biorę, ustala lekarz.

Z charakterystyki: tabletkę można wziąć raz o dowolnej porze dnia, z jedzeniem albo bez, popijając dużą ilością płynu, na przykład szklanką wody. W składzie jest laktoza jednowodna. Jeśli mam rzadką, dziedziczną nietolerancję galaktozy, brak laktazy albo zaburzenie wchłaniania glukozy i galaktozy, ten preparat odpada.

Skutki uboczne Citabaxu: od częstych po groźne

Większość objawów niepożądanych po citalopramie ma według ChPL łagodny charakter i z czasem mija. Najwięcej ich bywa w pierwszych 2 tygodniach, a potem słabną razem z poprawą nastroju.

Na liście najczęstszych (u ponad 1 osoby na 10) są: senność albo przeciwnie bezsenność, ból głowy, drżenie, suchość w ustach, nudności, zaparcia, wzmożone pocenie i uczucie osłabienia. Często (do 1 na 10 osób) występują między innymi pobudzenie, lęk, nerwowość, niezwykłe sny, kłopoty z koncentracją, mniejszy popęd płciowy, zawroty głowy, mrowienie, szumy uszne, szybsze bicie serca, spadek ciśnienia przy wstawaniu, biegunka, wymioty, niestrawność, ziewanie, bóle mięśni i stawów, zaburzenia wytrysku, zmęczenie i gorączka.

Rzadsze, ale ważne: citalopram wydłuża odstęp QT zależnie od dawki, a po wprowadzeniu do obrotu opisano groźne zaburzenia rytmu typu torsade de pointes, głównie u kobiet, przy niskim potasie i u osób z chorobami serca. Mogą wystąpić zespół serotoninowy, hiponatremia (częściej u starszych kobiet), skłonność do krwawień, faza maniakalna u osób z chorobą dwubiegunową i drgawki. Zgłaszano też zaburzenia seksualne, które utrzymywały się mimo odstawienia leku.

Gdy pojawia się kołatanie lub nierówne bicie serca, omdlenie, wysoka gorączka ze sztywnością mięśni i splątaniem albo drgawki, nie czekam i szukam pomocy od razu.

Przeciwwskazania i leki, z którymi Citabax się gryzie

Punkt 4.3 ChPL wymienia sytuacje, w których citalopram jest przeciwwskazany:

• nadwrażliwość na citalopram lub składnik tabletki;
• inhibitory MAO, także selegilina w większej dawce; po nieodwracalnym inhibitorze MAO trzeba odczekać 14 dni, a po moklobemidzie lub selegilinie co najmniej dobę;
• linezolid, o ile nie da się zapewnić ścisłej obserwacji i pomiarów ciśnienia;
• rozpoznany długi odstęp QT, nabyty albo wrodzony;
• inne leki wydłużające odstęp QT, na przykład leki przeciwarytmiczne klasy IA i III, część leków przeciwpsychotycznych, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i niektóre antybiotyki.

Citabax z innymi lekami, alkoholem i za kierownicą

Do listy z charakterystyki dochodzi hydroksyzyna. Według procedury EMA jej połączenie z citalopramem jest przeciwwskazane, bo oba leki mogą wydłużać odstęp QT i razem zwiększają ryzyko zaburzeń rytmu. Charakterystyka hydroksyzyny przeciwwskazuje ją u każdego, kto bierze lek wydłużający QT; szczegóły na stronie o hydroksyzynie.

ChPL Citabaxu zakazuje też łączenia go z lekami serotoninergicznymi, takimi jak tryptany, opioidy (w tym tramadol) i tryptofan, oraz z zielem dziurawca. Ostrożności wymagają leki przeciwkrzepliwe, kwas acetylosalicylowy i inne NLPZ, lit, omeprazol i podobne inhibitory CYP2C19 oraz metoprolol. Lekarzowi podaję wszystko, co biorę, także suplementy.

Z alkoholem sprawa jest jasna, choć zaskakująca: badania nie pokazały interakcji, a mimo to charakterystyka każe unikać alkoholu przez cały czas brania leków SSRI. Trzymam się tego.

Za kierownicą: według ChPL wpływ citalopramu na prowadzenie pojazdów jest niewielki lub umiarkowany. Uwaga i koncentracja mogą być słabsze przez chorobę, przez lek albo przez jedno i drugie, więc za kierownicę siadam dopiero, gdy wiem, jak reaguję.

Ciąża i karmienie: w ciąży citalopram wchodzi w grę tylko wtedy, gdy jest bezwzględnie potrzebny i po rozważeniu ryzyka, a jeśli już go biorę, nie przerywam go gwałtownie. Lek przenika w niewielkich ilościach do mleka, więc o karmieniu piersią decyduję razem z lekarzem.

Czy Citabax uzależnia i czy jest psychotropem

Citalopram działa na psychikę, więc potocznie bywa nazywany lekiem psychotropowym. Nie jest jednak wpisany do wykazu substancji psychotropowych, dlatego Citabax idzie na zwykłą receptę Rp, bez szczególnych zasad, jakie mają na przykład benzodiazepiny.

W charakterystyce nie ma ostrzeżenia o uzależnieniu. Jest za to dokładny opis objawów odstawienia. W badaniu klinicznym zdarzenia niepożądane po przerwaniu leczenia wystąpiły u 40% osób, a u tych, którzy dalej brali citalopram, u 20%. Wymieniane są głównie zawroty głowy, parestezje, zaburzony sen z intensywnymi snami, lęk, mdłości, drżenie, poty, bóle głowy i rozdrażnienie. Pojawiają się najczęściej kilka dni po ostatniej tabletce i zwykle mijają po dwóch tygodniach, ale u niektórych osób utrzymują się 2-3 miesiące, a nawet dłużej. Dlatego koniec leczenia planuję z lekarzem.

Zamienniki Citabaxu i cena

Ten sam citalopram sprzedawany jest jeszcze jako Aurex, Cipramil, Cital, Citaxin, Citronil, Oropram czy Pram. Preparaty z tą samą substancją nie zawsze mają identyczne wskazania, moce i substancje pomocnicze, dlatego zamianę potwierdzam z lekarzem albo farmaceutą.

Escitalopram to co innego: aktywny enancjomer citalopramu, osobna substancja z własną charakterystyką. Nie jest zamiennikiem jeden do jednego.

Ile zapłacę, zależy od apteki i opakowania, a także od tego, czy mój preparat w moim wskazaniu jest na liście refundacyjnej. Aktualny wykaz refundowanych leków publikuje Minister Zdrowia; mogę też zapytać farmaceutę.

Recepta na Citabax, gdy kontynuuję leczenie

Citabax wydaje się na receptę Rp. Najdłuższy możliwy termin realizacji e-recepty to 365 dni. Krótsze terminy Prawo farmaceutyczne przewiduje dla antybiotyków (7 dni) i dla leków ze środkami odurzającymi lub substancjami psychotropowymi (30 dni), a citalopram do tej drugiej grupy nie należy.

Podstawą jest art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza: receptę niezbędną do kontynuacji leczenia można wypisać bez badania, gdy przemawia za tym mój stan opisany w dokumentacji medycznej. To dokładnie moja sytuacja, gdy psychiatra już mnie leczy i mam papiery z wizyt.

W tym serwisie wypełniam wniosek z wywiadem i dołączam dokumentację. Ocenia go lekarz, a gdy potrzebuje więcej informacji, pyta mnie na czacie. Rozmowy wideo ani telefonu tu nie ma i nikt nie zaczyna przez formularz nowego leczenia. Lekarz może odmówić, a opłata dotyczy oceny wniosku, więc przy odmowie nie podlega zwrotowi. Więcej na stronie e-recepty psychiatrycznej.

Bez recepty Citabaxu nie kupię. Tabletki z nielegalnego źródła to niewiadoma, bo mogą być podrobione.