ja po receptę

Biorę lek z grupy SNRI: wenlafaksyna, duloksetyna, ciśnienie i odstawienie

SNRI to leki przeciwdepresyjne, które hamują wychwyt zwrotny dwóch neuroprzekaźników naraz: serotoniny i noradrenaliny. W Polsce tę grupę tworzą przede wszystkim wenlafaksyna i duloksetyna. Obie leczą depresję i zaburzenia lękowe, a duloksetyna ma dodatkowo wskazanie w bólu w obwodowej neuropatii cukrzycowej.

250,00 zł E-Recepta Psychiatryczna · płatność po wypełnieniu wniosku Wypełniam wniosek o przedłużenie

Wenlafaksyna i duloksetyna: dwa leki, różne wskazania

Skrót SNRI pochodzi od angielskiej nazwy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny. W praktyce, gdy słyszę od psychiatry „SNRI”, chodzi prawie zawsze o jedną z dwóch substancji. Mają podobny mechanizm, ale Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) przypisują im nie całkiem te same wskazania. Obie wydaje się na zwykłą receptę (Rp) i żadna nie jest na wykazie substancji psychotropowych.

Pod nazwą substancji kryje się wiele preparatów. Wenlafaksynę spotkam m.in. jako Efectin ER, Venlectine, Faxolet ER czy Velaxin ER, a duloksetynę jako Cymbalta, Dulsevia, Depratal czy Dutilox. Zamiennik zawiera tę samą substancję, a o zmianie preparatu rozmawiam z lekarzem albo farmaceutą.

SubstancjaWskazania w ChPLPostaci w obrocie
WenlafaksynaWenlafaksyna leczy epizody dużej depresji i zapobiega ich nawrotom, a także uogólnione zaburzenia lękowe, fobię społeczną i lęk napadowy z agorafobią lub bez niej.W aptece znajdę wenlafaksynę o przedłużonym uwalnianiu jako kapsułki albo tabletki 37,5 mg, 75 mg i 150 mg, a moc 225 mg tylko w kapsułkach.
DuloksetynaChPL przewiduje duloksetynę tylko dla dorosłych: przy dużym zaburzeniu depresyjnym, uogólnionym zaburzeniu lękowym oraz bólu towarzyszącym obwodowej neuropatii cukrzycowej.Duloksetyna jest dostępna w kapsułkach dojelitowych od 20 mg do 120 mg oraz w tabletkach dojelitowych 30 mg i 60 mg.

Czym SNRI różnią się od leków SSRI

Leki z grupy SSRI działają wybiórczo na serotoninę. SNRI hamują wychwyt zwrotny także noradrenaliny, a według ChPL obie substancje słabo hamują też wychwyt dopaminy. To nie czyni ich „mocniejszymi” z definicji, tylko zmienia profil działania i działań niepożądanych.

Najbardziej praktyczna różnica dotyczy krążenia. ChPL duloksetyny wiąże wzrost ciśnienia tętniczego z noradrenergicznym działaniem leku, a przy wenlafaksynie zależny od dawki wzrost ciśnienia obserwowano często. Dlatego osoba z nadciśnieniem albo chorobą serca powinna powiedzieć o tym lekarzowi, zanim zacznie lek z tej grupy.

Druga różnica dotyczy bólu. ChPL duloksetyny opisuje, że lek wzmacnia zstępujące szlaki hamowania bólu w ośrodkowym układzie nerwowym, i stąd jej wskazanie w bólu neuropatii cukrzycowej. Wenlafaksyna takiego wskazania nie ma.

Dużo jest też wspólnego. Zarówno SNRI, jak i SSRI mogą wywołać zespół serotoninowy w połączeniu z innymi lekami serotoninergicznymi, zaburzenia czynności seksualnych (czasem utrzymujące się po odstawieniu) i objawy odstawienne. Obu grup dotyczy też ostrzeżenie o myślach samobójczych na początku leczenia. Który lek lepiej pasuje do mojej sytuacji, ocenia psychiatra, a nie tabela porównawcza.

Ciśnienie, nudności i inne działania niepożądane

Na wenlafaksynie mogę bardzo często (u ponad 1 na 10 osób) mieć nudności, ból głowy i suche usta oraz pocić się mocniej, również w nocy. ChPL zaleca regularny pomiar ciśnienia: istniejące nadciśnienie trzeba opanować przed rozpoczęciem leczenia, a potem kontrolować ciśnienie po starcie i po każdym zwiększeniu dawki. Po wprowadzeniu leku do obrotu opisywano też przypadki bardzo wysokiego ciśnienia wymagającego pilnego leczenia.

U osób biorących duloksetynę na liście najczęstszych zgłoszeń są nudności, senność, zawroty i bóle głowy oraz suche usta. Przeważnie miały niewielkie albo średnie nasilenie, zaczynały się wcześnie i u większości chorych ustępowały, choć lek nadal był przyjmowany. Niekontrolowane nadciśnienie to przeciwwskazanie do włączenia duloksetyny, bo grozi przełomem nadciśnieniowym. Gdy ktoś ma nadciśnienie albo chorobę serca, ChPL każe mierzyć ciśnienie, szczególnie przez pierwszy miesiąc. Duloksetyna jest też przeciwwskazana przy chorobie wątroby z zaburzeniem jej czynności i przy ciężkich zaburzeniach czynności nerek.

W pierwszych tygodniach mierzę ciśnienie w domu i zapisuję wyniki, żeby pokazać je lekarzowi. Zwracam też uwagę na rzeczy, które łatwo zrzucić na chorobę:

  • akatyzję, czyli męczący wewnętrzny niepokój i potrzebę ruchu, która przy wenlafaksynie najczęściej pojawia się w pierwszych tygodniach;
  • rozszerzenie źrenic, ważne przy jaskrze z wąskim kątem albo podwyższonym ciśnieniu w oku;
  • spadek libido, brak orgazmu lub inne zaburzenia seksualne, o których warto mówić wprost;
  • senność i zawroty głowy: przy duloksetynie ChPL radzi wtedy unikać prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, a przy wenlafaksynie ostrzega przed wpływem na zdolność prowadzenia pojazdów.

Na co uważam na początku leczenia i przy zmianie dawki

To ostrzeżenie dotyczy wszystkich leków przeciwdepresyjnych, także SNRI. Na starcie terapii, a także za każdym razem, gdy lekarz zmienia dawkę, mogę przez jakiś czas odczuwać silniejszy lęk, niepokój albo myśli samobójcze. Najwyraźniej widać to u osób przed 25. rokiem życia: metaanaliza badań u dorosłych wykazała w tej grupie wiekowej zwiększone ryzyko zachowań samobójczych w porównaniu z placebo.

Jeśli zauważam u siebie takie zmiany, od razu kontaktuję się z lekarzem prowadzącym, a gdy zagrożone jest życie, dzwonię pod 112. Dobrze, gdy ktoś bliski wie, że zaczynam lek, i może powiedzieć, jeśli zachowuję się inaczej niż zwykle. ChPL wenlafaksyny dodaje, że myśli samobójcze i zachowania agresywne zgłaszano też przy zmniejszaniu dawki i odstawianiu, więc ten okres wymaga takiej samej uwagi jak początek.

Odstawienie: dlaczego nie przerywam leku sam

Objawy odstawienne po SNRI są częste, zwłaszcza po nagłym przerwaniu. W badaniach wenlafaksyny zdarzenia związane z przerwaniem leczenia wystąpiły u około 31% leczonych wobec 17% osób na placebo. Przy duloksetynie objawy po nagłym przerwaniu miało około 45% leczonych i 23% osób na placebo.

Najczęściej mogę się spodziewać zawrotów i bólu głowy, zaburzeń czucia (przy duloksetynie też uczucia jakby porażenia prądem, zwykle w głowie), kłopotów ze snem i bardzo żywych snów, lęku albo pobudzenia, nudności lub wymiotów oraz drżenia. Przy wenlafaksynie ChPL wymienia też zaburzenia widzenia i wzrost ciśnienia. Zazwyczaj zaczynają się w ciągu pierwszych dni od przerwania i mijają same w ciągu 2 tygodni, choć niektórzy zmagają się z nimi 2-3 miesiące albo dłużej. Wyjątkowo rzadko wywoływało je już samo przypadkowe opuszczenie dawki.

Dlatego nie odstawiam leku z dnia na dzień, nawet gdy czuję się dobrze. Tempo zmniejszania dawki ustala lekarz, a gdy w trakcie wracają objawy, mówię mu o tym. Pilnuję też, żeby nie zabrakło mi tabletek: przerwa wynikająca z braku recepty działa na organizm tak samo jak decyzja o odstawieniu.

Połączenia leków, o których mówię każdemu lekarzowi

  • Nieodwracalne inhibitory MAO: przy obu SNRI połączenie jest przeciwwskazane z powodu ryzyka zespołu serotoninowego. Między ostatnią dawką inhibitora MAO a pierwszą dawką wenlafaksyny musi minąć co najmniej 14 dni, a w odwrotnej kolejności wenlafaksynę kończy się minimum 7 dni przed startem inhibitora MAO.
  • Fluwoksamina, cyprofloksacyna i enoksacyna: nie należy ich stosować razem z duloksetyną, bo silnie zwiększają jej stężenie we krwi.
  • Inne leki serotoninergiczne: objawy zespołu serotoninowego to m.in. pobudzenie, omamy, szybkie bicie serca, wahania ciśnienia, gorączka, wzmożone odruchy, nudności, wymioty i biegunka. Takie objawy wymagają pilnej pomocy.

Ciąża przy wenlafaksynie i duloksetynie

Danych o wenlafaksynie w ciąży jest za mało, dlatego według ChPL stosuje się ją tylko wtedy, gdy spodziewane korzyści przeważają nad ryzykiem; po jej stosowaniu pod koniec ciąży u noworodka mogą wystąpić objawy odstawienia. W przypadku duloksetyny dwa obszerne badania obserwacyjne nie pokazały, by ogólne ryzyko poważnych wad wrodzonych rosło; jedno z nich powiązało jednak przyjmowanie leku w późnej ciąży z częstszymi porodami przedwczesnymi. Przy obu lekach przyjmowanych w ciągu miesiąca przed porodem opisano mniej niż dwukrotnie większe ryzyko krwotoku poporodowego. Ciążę planuję więc z psychiatrą i nie odstawiam leku sama po pozytywnym teście.

Przedłużenie recepty na SNRI, gdy leczenie już trwa

Pierwszy dobór leku przeciwdepresyjnego i każda jego zmiana to sprawa dla psychiatry na wizycie. Do psychiatry w NFZ nie potrzebuję skierowania. Jeśli biorę już wenlafaksynę albo duloksetynę i mam dokumentację leczenia, mogę złożyć wniosek o kontynuację: wypełniam formularz z wywiadem, a wniosek ocenia lekarz (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301). Pytania dodatkowe lekarz zadaje na czacie, a na przesłanie dokumentów, o które poprosi, mam 48 godzin.

Ustawa o zawodach lekarza pozwala wystawić receptę potrzebną do kontynuacji leczenia bez badania, gdy uzasadnia to stan zdrowia opisany w dokumentacji. Decyzja należy jednak do lekarza i może on odmówić, np. gdy objawy się nasiliły albo dokumentacja jest niepełna. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Co przygotować, opisuje poradnik o dokumentach do kontynuacji, a szerszy przegląd grupy znajdę na stronie o lekach przeciwdepresyjnych. Osobne karty mają wenlafaksyna i duloksetyna.

Substancje z tej grupy

Źródła

Najczęstsze pytania

Brałem SSRI, a teraz lekarz proponuje SNRI. Czym to się różni?

SSRI działają głównie na serotoninę, a SNRI dodatkowo na noradrenalinę. Przekłada się to na nieco inny profil działań niepożądanych: przy SNRI trzeba pilnować ciśnienia tętniczego, a duloksetyna ma też wskazanie w bólu neuropatii cukrzycowej. Wspólne są ryzyko zespołu serotoninowego, objawy odstawienne i ostrzeżenie o myślach samobójczych w pierwszych tygodniach. O zamianie leku decyduje psychiatra.

Czy na wenlafaksynie powinienem mierzyć ciśnienie?

Tak. ChPL wenlafaksyny mówi, że zależny od dawki wzrost ciśnienia występuje często, i zaleca jego regularną kontrolę: przed leczeniem, po rozpoczęciu i po każdym zwiększeniu dawki. Nadciśnienie trzeba opanować przed startem. Domowy pomiar z zapisem wyników to prosty sposób, by lekarz miał pełny obraz. Przy bardzo wysokich wartościach szukam pilnej pomocy.

Czy duloksetyna pomoże mi na każdy przewlekły ból?

Nie. ChPL wymienia wyłącznie ból w obwodowej neuropatii cukrzycowej u dorosłych. Pozostałe rodzaje bólu nie figurują w charakterystyce jako wskazanie. Jeśli ból jest głównym problemem, jego przyczynę i leczenie ocenia lekarz prowadzący.

Co się stanie, jeśli zabraknie mi tabletek albo przestanę je brać?

Mogą pojawić się objawy odstawienne: zawroty głowy, wrażenie porażenia prądem, zaburzenia snu, lęk, nudności, drżenie i ból głowy. Zwykle zaczynają się w pierwszych dniach i mijają w ciągu 2 tygodni, ale bywają dłuższe. Dlatego nie przerywam leku sam i z wyprzedzeniem dbam o przedłużenie recepty. Plan odstawiania ustala lekarz.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. W stanie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia dzwonię pod 112.

Jak powstają i są sprawdzane nasze artykuły? Przeczytaj wytyczne redakcyjne.