Mam przepisane Relanium: co wiem o diazepamie i jakich granic pilnuję

Relanium, czyli diazepam: jak ten lek działa

Relanium należy do leków psycholeptycznych, a dokładniej do pochodnych benzodiazepiny (kod ATC N05BA01). Diazepam prawdopodobnie nasila działanie GABA, głównego neuroprzekaźnika hamującego w mózgu. W efekcie wycisza układy odpowiedzialne za emocje: układ limbiczny, podwzgórze i wzgórze. Stąd szeroki wachlarz działania: od łagodnego uspokojenia, przez sen, po rozluźnienie mięśni szkieletowych i działanie przeciwdrgawkowe.

To lek, który łagodzi objawy, a nie leczy przyczyny lęku. Właśnie dlatego jego stosowanie jest ograniczone w czasie, o czym piszę niżej. Ogólne informacje o substancji, niezależnie od producenta, opisuje strona o diazepamie jako substancji czynnej, a porównanie z pokrewnymi lekami daje przegląd grupy benzodiazepin.

Do czego mam to Relanium: pięć wskazań z ChPL

Tabletki Relanium są zarejestrowane w pięciu sytuacjach. Lekarz przepisuje mi je w jednej z nich:

• stany lękowe, czyli lęk na tyle silny, że lekarz uznał krótkie leczenie objawowe za potrzebne;
• bezsenność wynikająca z lęku, przy czym ChPL dopuszcza benzodiazepiny tylko przy ciężkich zaburzeniach, które rozbijają codzienne funkcjonowanie albo bardzo męczą chorego;
• bolesne skurcze mięśni, w tym spastyczność, której źródło leży w ośrodkowym układzie nerwowym;
• wyciszenie przed niewielkim zabiegiem chirurgicznym (premedykacja);
• objawy, które pojawiają się po nagłym przerwaniu picia alkoholu.

Kiedy Relanium mi nie wolno i kiedy lekarz musi uważać

Leku w ogóle się nie stosuje, jeśli mam uczulenie na diazepam, na inną benzodiazepinę albo na któryś składnik tabletki. Na liście przeciwwskazań są też: miastenia, poważna niewydolność oddechowa, bezdech senny oraz ciężko uszkodzona wątroba, przy której benzodiazepina może wywołać encefalopatię.

Gdy moim głównym problemem jest depresja, Relanium nie może być jedynym lekiem: sama benzodiazepina w depresji lub w lęku towarzyszącym depresji może podnosić ryzyko samobójstwa. ChPL uznaje diazepam za nieodpowiedni także w przewlekłych psychozach, fobiach i natręctwach. Komuś, kto jest zagrożony samobójstwem, nie daje się do ręki dużego zapasu leku, bo łatwo o przedawkowanie. W żałobie benzodiazepiny mogą utrudniać naturalne oswajanie straty.

Ostrożności wymaga padaczka (nagłe przerwanie leczenia grozi napadem), niewydolność serca lub oddechowa, choroby wątroby i nerek, a także nadużywanie alkoholu albo leków w przeszłości. Osobom uzależnionym od alkoholu albo od leków hamujących ośrodkowy układ nerwowy diazepamu się nie podaje, z wyjątkiem leczenia ostrych objawów odstawienia. U osób uzależnionych od alkoholu albo leków hamujących ośrodkowy układ nerwowy diazepamu należy unikać, z wyjątkiem leczenia ostrych objawów odstawienia. U osób starszych i osłabionych lekarz stosuje mniejszą dawkę, bo diazepam rozluźnia mięśnie i zwiększa ryzyko upadków oraz złamania biodra.

W ciąży, szczególnie w pierwszym i ostatnim trymestrze, Relanium nie należy stosować, chyba że lekarz uzna je za bezwzględnie konieczne i ściśle nadzoruje leczenie. Diazepam przechodzi do mleka, więc przy karmieniu piersią się go nie przyjmuje. W tabletkach jest laktoza i czerwień koszenilowa, która może uczulać.

Tabletki 2 mg i 5 mg: jakie Relanium jest w obrocie

Relanium występuje w obrocie jako tabletki 2 mg i 5 mg oraz jako roztwór do wstrzykiwań 5 mg/ml, który podaje personel medyczny. Pacjent w aptece kupuje tabletki.

Jaką moc i jak często przyjmuję, ustala lekarz. Nie podaję tu schematów, bo ChPL każe dobierać dawkę starannie i indywidualnie, zaczynając od najmniejszej skutecznej. U osób starszych i osłabionych dawka powinna być mniejsza niż zwykle stosowana, a regularne kontrole na początku leczenia mają zapobiec kumulacji leku w organizmie.

Jak szybko działa Relanium i jak długo zostaje w organizmie

Diazepam wchłania się z przewodu pokarmowego szybko i prawie całkowicie. Najwyższe stężenie we krwi osiąga po 30-90 minutach od połknięcia tabletki, a działanie przeciwlękowe i rozluźniające pojawia się już po pierwszej dawce.

Z organizmu znika za to bardzo powoli. ChPL podaje dla samego diazepamu okres półtrwania 20-50 godzin, a dla czynnego metabolitu, demetylodiazepamu, 30-200 godzin. W praktyce lek działa przez to nawet 2-5 dni, a stan stacjonarny, czyli równowaga stężeń, ustala się w ciągu 2 tygodni regularnego przyjmowania. Rozrzut między ludźmi jest duży i zależy między innymi od wieku, wątroby, palenia i innych leków, więc senność i spowolnienie mogą mi towarzyszyć także następnego dnia.

Działania niepożądane Relanium

Najczęściej pojawiają się zmęczenie, senność i osłabienie siły mięśni. Zwykle zależą od dawki, występują głównie na początku leczenia i słabną przy dalszym przyjmowaniu.

Inne działania opisane w ChPL, dla których częstości nie da się określić, to między innymi: splątanie, obniżenie nastroju, zmiana libido, niezborność ruchów, niewyraźna mowa, bóle i zawroty głowy, drżenie, podwójne lub nieostre widzenie, spadek ciśnienia, nudności, suchość w ustach, zaparcia, nietrzymanie albo zatrzymanie moczu, żółtaczka i reakcje skórne. Benzodiazepiny mogą wywołać niepamięć następczą: mogę nie pamiętać tego, co działo się kilka godzin po przyjęciu leku.

Zdarzają się też reakcje paradoksalne, czyli odwrotne do oczekiwanych: pobudzenie, drażliwość, agresja, koszmary, omamy. Wtedy leczenie trzeba przerwać, więc od razu informuję lekarza. Przy niebezpiecznej senności, płytkim oddechu albo utracie przytomności, zwłaszcza po połączeniu z alkoholem lub opioidami, dzwonię pod 112.

Alkohol, interakcje z innymi lekami i prowadzenie auta przy Relanium

Alkoholu przy Relanium nie piję. Według ChPL tego połączenia trzeba unikać: alkohol wzmacnia diazepam tak, że uspokojenie może przejść w śpiączkę, oddech i krążenie mogą zostać groźnie stłumione, a skutkiem bywa nawet śmierć. Tak samo ryzykowne są inne leki tłumiące ośrodkowy układ nerwowy, a szczególnie opioidy, w tym metadon i buprenorfina.

Mocniejszą i dłuższą senność mogą wywołać leki hamujące enzymy wątrobowe, na przykład fluwoksamina, fluoksetyna, omeprazol, ketokonazol, flukonazol czy cymetydyna. Sok grejpfrutowy podnosił ekspozycję na diazepam ponad trzykrotnie. W drugą stronę działają ryfampicyna i karbamazepina, które osłabiają lek, a teofilina może zmniejszać jego efekt. Dlatego lekarz musi znać pełną listę moich leków.

Uspokojenie, niepamięć, gorsza koncentracja i osłabienie mięśni pogarszają zdolność prowadzenia pojazdów. Dopóki czuję spadek czujności, nie prowadzę auta i nie obsługuję maszyn, a ryzyko rośnie, jeśli się nie wysypiam.

Relanium jako psychotrop: ryzyko uzależnienia i limity leczenia

Tak, i to w sensie prawnym, nie tylko potocznym: diazepam figuruje w wykazie substancji psychotropowych, w grupie IV-P. Od benzodiazepin można się uzależnić zarówno psychicznie, jak i fizycznie. Im większa dawka i dłuższe branie, tym ryzyko większe, a najbardziej narażone są osoby, które kiedyś nadużywały alkoholu albo leków. Po kilku tygodniach codziennego stosowania lek może też gorzej usypiać.

Charakterystyka stawia twarde ramy czasowe. Przy bezsenności całe leczenie, razem ze stopniowym schodzeniem z leku, ma się zmieścić w 4 tygodniach, a przy stanach lękowych w 8-12 tygodniach. Przedłużenie wymaga ponownej oceny mojego stanu, a ChPL każe unikać rutynowego powtarzania recept.

Kiedy organizm przyzwyczai się do leku, gwałtowne przerwanie potrafi dać o sobie znać: bólem głowy i mięśni, biegunką, ostrym lękiem, napięciem, rozdrażnieniem, splątaniem, a w cięższych przypadkach omamami lub drgawkami. Bywa też efekt z odbicia, czyli powrót dawnych objawów w silniejszej postaci. Odstawianie Relanium planuję więc wyłącznie z lekarzem.

Zamienniki Relanium i odpłatność

Diazepam zawierają też inne produkty, między innymi Neorelium, Relsed, Diazepam Genoptim, Diazepam Grindeks i DIAZEPAM Ravimed. Różnią się jednak postacią: obok tabletek są mikrowlewki doodbytnicze i roztwory do wstrzykiwań. O zamianie decyduje lekarz albo farmaceuta w granicach przepisów, a ja nie łączę dwóch preparatów z diazepamem.

Odpłatności tu nie podaję, bo zależy od wskazania i aktualnego obwieszczenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu leków refundowanych. Sprawdzam ją w aptece albo w tym wykazie.

Recepta na Relanium: zasady dla leku psychotropowego

Relanium nie kupię bez recepty w żadnej legalnej aptece, a tabletki z nielegalnych źródeł to ryzyko podróbek o nieznanym składzie i dawce. Ponieważ diazepam jest substancją psychotropową, e-receptę na Relanium muszę zrealizować w ciągu 30 dni od wystawienia. Dłuższe terminy z Prawa farmaceutycznego tego leku nie dotyczą.

Jeśli lekarz przedłuża mi leczenie bez badania, rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środki lub substancje stawia przy grupie IV-P dwa warunki. Moje ostatnie badanie nie może być starsze niż 3 miesiące. Lekarz musi też sprawdzić w systemie P1 albo zapytać mnie, czy lek przepisany wcześniej jeszcze mi nie wystarcza. Wyjątek od tych wymogów obejmuje tylko lekarza POZ pracującego w ramach umowy z NFZ, a nie prywatną e-receptę.

Online nie zaczynam leczenia benzodiazepiną. Wypełniam formularz z wywiadem i dokumentacją dotychczasowego leczenia, wniosek analizuje lekarz pod nadzorem medycznym lek. Damiana Wojno (PWZ 3211301), a doprecyzowanie odbywa się na czacie, bez wideo i bez telefonu. Lekarz może odmówić przedłużenia, zwłaszcza gdy dalsze leczenie wykraczałoby poza ramy czasowe z ChPL albo ostatnie badanie było zbyt dawno, i wtedy kieruje mnie do psychiatry; przy odmowie opłata nie podlega zwrotowi, bo dotyczy oceny wniosku. Jak wygląda wniosek, opisuje strona e-recepty na leki psychiatryczne, a o leczeniu przyczyny lęku więcej mówi tekst o objawach i terapii nerwicy lękowej.