Mozarin, czyli escitalopram: na co go biorę i czego spodziewam się w pierwszych tygodniach

Escitalopram pod nazwą Mozarin: z czym mam do czynienia

Mozarin to nazwa handlowa produktu firmy Adamed, a substancją czynną jest escitalopram (w ChPL pisany jako escytalopram), kod ATC N06AB10. Należy do selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, czyli leków z grupy SSRI. O samej substancji i wszystkich jej odpowiednikach piszemy na stronie o escitalopramie.

Według ChPL hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny to jedyny prawdopodobny mechanizm, który tłumaczy działanie leku. Escitalopram nie ma lub ma bardzo małe powinowactwo do receptorów histaminowych, cholinergicznych, benzodiazepinowych i opioidowych. Nie jest więc lekiem uspokajającym, który działa od razu: według ChPL efekt przeciwdepresyjny pojawia się zwykle po 2-4 tygodniach.

Cztery wskazania z ChPL Mozarinu

ChPL Mozarinu wymienia leczenie:

• dużych epizodów depresji;
• zaburzeń lęku napadowego (panicznego) z agorafobią lub bez niej;
• zespołu lęku społecznego, czyli fobii społecznej;
• zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (OCD).

Uogólniony lęk i fobia społeczna: dwa zastrzeżenia

Uogólnionego zaburzenia lękowego nie ma we wskazaniach Mozarinu, choć ChPL niektórych innych produktów z escitalopramem, na przykład Escitilu, je obejmuje. Jeśli leczę się właśnie z tego powodu, wybór preparatu zostawiam lekarzowi.

ChPL podkreśla, że fobia społeczna to dobrze zdefiniowana choroba, której nie należy mylić z nadmierną nieśmiałością, a leczenie farmakologiczne jest wskazane tylko wtedy, gdy wyraźnie zaburza życie zawodowe i społeczne. Farmakoterapia jest częścią szerszego planu, w którym ważne miejsce może mieć psychoterapia.

Kiedy mogę spodziewać się poprawy

W depresji działanie przeciwdepresyjne pojawia się zwykle po 2-4 tygodniach. Gdy objawy miną, ChPL zaleca brać lek jeszcze przez minimum pół roku, by poprawa się utrwaliła. Jeśli leczę fobię społeczną, ulga przychodzi przeważnie po 2-4 tygodniach, a przy zaburzeniu panicznym pełny efekt ChPL opisuje po mniej więcej 3 miesiącach. OCD to choroba przewlekła, więc leczenie trwa na tyle długo, by upewnić się, że objawy ustąpiły.

Stężenie leku we krwi stabilizuje się po około tygodniu, a okres półtrwania wynosi około 30 godzin. Na efekt leczenia trzeba jednak czekać dłużej niż tydzień, więc nie oceniam leku po pierwszych dniach, tylko po kilku tygodniach, razem z lekarzem.

Na starcie leczenia: na co uważam ja i moi bliscy

Jeśli leczę zaburzenie paniczne, pierwsze dni mogą przynieść więcej lęku, a nie mniej. Przy regularnym przyjmowaniu leku to odwrotne działanie przechodzi zwykle w ciągu 2 tygodni. Możliwa jest też akatyzja, czyli nieprzyjemny niepokój ruchowy, przy którym trudno usiedzieć lub ustać w miejscu, najczęściej w pierwszych tygodniach.

ChPL ostrzega, że ryzyko myśli i zachowań samobójczych utrzymuje się do czasu wyraźnej poprawy, a ta może przyjść dopiero po kilku tygodniach. U dorosłych przed 25. rokiem życia leczonych lekami przeciwdepresyjnymi ryzyko zachowań samobójczych było większe niż na placebo. Na początku leczenia i po każdej korekcie dawki pilnuję swojego samopoczucia dokładniej niż zwykle i proszę bliskich, żeby też zwracali uwagę. Jeśli takie myśli się pojawią albo moje zachowanie nagle się zmieni, od razu daję znać lekarzowi, a gdy życie jest zagrożone, wybieram 112.

Jakie moce Mozarinu są w obrocie

Mozarin kupię jako zwykłe tabletki powlekane albo jako tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej; obie wersje mają moce 10, 15 i 20 mg. Wśród nazw handlowych jest też Mozarin Swift. ChPL opisuje przyjmowanie leku w jednej dawce dobowej, z jedzeniem lub bez.

Moc i ewentualne zmiany dawki ustala lekarz. Inaczej dawkuje się lek u seniorów po 65. roku życia, przy chorej wątrobie oraz u tych, którzy wolno rozkładają leki z udziałem enzymu CYP2C19. Według ChPL u osób poniżej 18 lat Mozarinu nie należy stosować.

Jakie skutki uboczne Mozarinu mogę zauważyć i jak często

Najwięcej dolegliwości zgłasza się w pierwszych dwóch tygodniach, później zwykle słabną i występują rzadziej. ChPL wymienia między innymi:

• bardzo często: ból głowy, nudności;
• często: bezsenność albo senność, zawroty głowy, drżenie, mrowienie, nietypowe sny, lęk i niepokój, mniejsza ochota na seks, u kobiet brak orgazmu, u mężczyzn impotencja i zaburzenia wytrysku, większy lub mniejszy apetyt, przybieranie na wadze, ziewanie, zapalenie zatok, wymioty, biegunka, zaparcia, suchość w ustach, nadmierne pocenie, bóle mięśni i stawów, gorączka, zmęczenie;
• niezbyt często: nerwowość, pobudzenie, splątanie, napady paniki, zgrzytanie zębami, chudnięcie, omdlenia, zaburzenia snu i smaku, szerokie źrenice, gorsze widzenie, szum w uszach, szybsze bicie serca, krwawienie z nosa lub z przewodu pokarmowego, świąd, wysypka, pokrzywka, wypadanie włosów, obrzęki;
• rzadko: reakcje anafilaktyczne, agresja, depersonalizacja, omamy, zespół serotoninowy, zwolnione tętno;
• z nieznaną częstością: hiponatremia, mania, myśli i zachowania samobójcze, drgawki, akatyzja, wydłużenie odstępu QT i komorowe zaburzenia rytmu, niedociśnienie ortostatyczne, zapalenie wątroby, siniaki, mlekotok, priapizm, krwotok poporodowy.

Serce, sód, krwawienia i oczy: ostrzeżenia, które biorę do siebie

Escitalopram wydłuża odstęp QT zależnie od dawki. Jest przeciwwskazany, gdy mam rozpoznane wydłużenie QT lub wrodzony zespół długiego QT. Ostrożności wymagają istotna bradykardia, niewyrównana niewydolność serca, niedawny zawał i choroba niedokrwienna serca, a niski potas i magnez trzeba wyrównać przed leczeniem. Gdy pojawią się objawy zaburzeń rytmu serca, na przykład kołatanie albo omdlenie, ChPL każe przerwać lek i wykonać EKG.

Leki z grupy SSRI mogą obniżać sód we krwi, zwłaszcza u osób starszych i z marskością wątroby. Zwiększają skłonność do krwawień, szczególnie razem z lekami przeciwzakrzepowymi, kwasem acetylosalicylowym i niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi. Mogą rozszerzać źrenice i sprzyjać jaskrze z zamkniętym kątem, zaburzać kontrolę cukru w cukrzycy i obniżać próg drgawkowy. Przy pierwszym napadzie drgawek lub wejściu w fazę manii lek się przerywa. Zaburzenia seksualne mogą czasem utrzymywać się także po odstawieniu.

Leki, których nie łączę z Mozarinem

Nie wolno łączyć escitalopramu z nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami MAO ani z moklobemidem czy linezolidem, bo grozi to zespołem serotoninowym. Leczenie escitalopramem można zacząć 14 dni po odstawieniu nieodwracalnego inhibitora MAO, a w drugą stronę potrzebna jest co najmniej 7-dniowa przerwa po Mozarinie.

Przeciwwskazane jest też łączenie z innymi lekami wydłużającymi odstęp QT: przeciwarytmicznymi klasy Ia i III, niektórymi przeciwpsychotycznymi (np. pimozyd, haloperydol), trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, niektórymi antybiotykami (np. moksyfloksacyna) i lekami przeciwmalarycznymi. Dlatego ChPL hydroksyzyny (np. Ataraxu) zalicza escitalopram do leków, których nie wolno z nią łączyć. To reguła dotycząca każdego leku wydłużającego QT, a nie lista do wybierania zamienników.

Ostrożności wymagają tryptany, tramadol, buprenorfina, lit, tryptofan i ziele dziurawca, a także omeprazol, ezomeprazol, flukonazol i cymetydyna, które podnoszą stężenie escitalopramu. Escitalopram zwiększa z kolei stężenie metoprololu i niektórych leków przeciwdepresyjnych. We wniosku podaję więc pełną listę leków i preparatów ziołowych.

Kieliszek wina i jazda autem przy escitalopramie

Interakcji z alkoholem ChPL się nie spodziewa, jednak, podobnie jak przy innych lekach psychotropowych, nie zaleca picia w czasie leczenia. Alkohol sam pogarsza nastrój i sen, więc w praktyce utrudnia ocenę, czy leczenie działa.

Według ChPL lek nie pogarsza myślenia ani sprawności ruchowej, jednak, tak jak inne leki działające na psychikę, potrafi zaburzyć osąd i sprawność. ChPL zaleca uprzedzić pacjenta o możliwym wpływie na prowadzenie pojazdów, więc zanim wrócę za kierownicę, sprawdzam, jak reaguję na lek, zwłaszcza przy senności lub zawrotach głowy.

Czy Mozarin uzależnia i czy jest psychotropem

Potocznie każdy lek psychiatryczny bywa nazywany psychotropem. Formalnie escitalopramu nie ma w wykazie, który ogłasza rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych, więc Mozarin jest wydawany na zwykłą receptę Rp.

ChPL Mozarinu nie opisuje uzależnienia ani nadużywania, opisuje natomiast objawy odstawienia. W badaniach klinicznych pojawiły się u co czwartej osoby biorącej escitalopram (25%) i u 15% osób z grupy placebo. Najczęściej były to zawroty głowy, zaburzenia czucia z wrażeniem przechodzenia prądu, gorszy sen, pobudzenie lub lęk, nudności, drżenie, kołatanie serca i drażliwość. Przeważnie przechodzą same w ciągu 2 tygodni, choć u niektórych utrzymują się 2-3 miesiące albo dłużej. Dlatego nie przerywam leczenia nagle, a tempo zmniejszania dawki ustala lekarz.

Gdy planuję dziecko albo karmię

W ciąży ChPL dopuszcza Mozarin tylko wtedy, gdy jest bezwzględnie konieczny, po starannym zważeniu korzyści i ryzyka; poza taką sytuacją nie należy go stosować. U noworodków matek przyjmujących SSRI pod koniec ciąży opisano między innymi zaburzenia oddychania, drżenie, drażliwość i trudności w karmieniu. Przetrwałe nadciśnienie płucne noworodka zdarzało się w przybliżeniu w 5 na 1000 ciąż, podczas gdy w całej populacji w 1-2 na 1000. ChPL każe też unikać nagłego odstawienia leku w ciąży i nie zaleca karmienia piersią w czasie leczenia.

Zamienniki escitalopramu i gdzie sprawdzam cenę

Odpowiedników z escitalopramem jest w Polsce sporo: Elicea, Depralin, Escitil, Lexapro, Aciprex, Betesda, Pralex czy Nexpram, a także leki z nazwą substancji i producenta w nazwie. Niektóre mają postać tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, a escitalopram jest dostępny także w kroplach doustnych. Wskazania w ChPL poszczególnych produktów nie zawsze są identyczne, dlatego o zamianę pytam farmaceutę albo lekarza.

Kwot tu nie podaję, bo cena zależy od apteki, opakowania i refundacji. Ile zapłacę z refundacją, pokazuje aktualne obwieszczenie Ministra Zdrowia z wykazem leków refundowanych; najprościej zapytać farmaceutę.

Recepta na Mozarin przy kontynuacji leczenia

Mozarin jest wydawany wyłącznie na receptę. Legalnie nie kupię go bez recepty, a internetowe oferty bez recepty to ryzyko podróbki z nielegalnego źródła, o nieznanym składzie.

Online mogę złożyć wniosek tylko o kontynuację leczenia, które już prowadzi lekarz i które mam w dokumentacji. Diagnozę, pierwszy wybór leku i jego zmianę przy pogorszeniu zostawiam psychiatrze na wizycie. Odpowiadam na pytania w formularzu, lekarz czyta mój wniosek i jeśli czegoś mu brakuje, dopytuje na czacie. Nie ma przy tym połączeń wideo ani telefonów.

Podstawą jest art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który pozwala przedłużyć leczenie receptą wystawioną bez badania, gdy stan zdrowia widoczny w mojej dokumentacji medycznej to uzasadnia. Lekarz może odmówić, na przykład przy braku dokumentacji, przeciwwskazaniu albo niepokojących objawach w wywiadzie. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi.

Art. 96a ust. 7 Prawa farmaceutycznego wylicza terminy realizacji: zasadniczo 30 dni, przy e-recepcie najwyżej 365 dni, przy antybiotyku 7 dni, przy imporcie docelowym 120 dni, a przy środkach odurzających i substancjach psychotropowych 30 dni bez wyjątku dla postaci elektronicznej. Escitalopram do tej ostatniej grupy nie należy. Co przygotować do wniosku, opisuje poradnik o dokumentach do recepty na kontynuację, a ścieżkę krok po kroku strona e-recepty psychiatrycznej.